له‌نامه‌یه‌كدا كه‌ 18 نووسه‌ر‌و ڕۆژنامه‌نووسی‌ بیانی‌ نووسیویانه‌‌و ئاراسته‌ی‌ جه‌لال تاڵه‌بانی‌ سه‌رۆك كۆماری‌ عێراق‌و مه‌سعود بارزانی‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم كراوه‌، داوایان لێده‌كه‌ن لاسایی سیاسه‌تی سه‌رکوتکارانه‌ی ئه‌و ڕژێمه‌ نه‌که‌نه‌وه،‌ که‌ ساڵانێکی درێژ خه‌ڵک دژی خه‌باتیانکردووه‌.

له‌نامه‌كه‌دا كه‌ وێنه‌یه‌كی‌ بۆ سایتی‌ ده‌ستوور نێراوه‌ هاتووه‌ "وه‌ک کۆمه‌ڵێک ڕۆژنامه‌نووس که‌ ساڵانێکی زۆر ڕووماڵی کوردستانی عێراقمان کردووه‌، به‌م شێوه‌یه‌‌ نیگه‌رانیی خۆمان به‌رانبه‌ر دابه‌زین‌و که‌وتنی مافی ڕۆژنامه‌نووسانی‌ کورد بۆ ڕاگه‌یاندنی ئازادو به‌تایبه‌ت به‌رانبه‌ر کوشتنی ئه‌م دواییه‌ی ڕۆژنامه‌نووسێكی‌ 23 ساڵ به‌ناوی سه‌رده‌شت عوسمانه‌وه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نین".

هه‌ر له‌نامه‌كه‌دا هاتووه‌ "سه‌رده‌شت عوسمان، وه‌ک ئێوه‌ش ده‌زانن، پێش دۆزینه‌وه‌ی‌ ته‌رمه‌که‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی شاری موسڵ‌و وه‌ک خانه‌واده‌كه‌ی‌ به‌هه‌مووانیان ڕاگه‌یاندووه‌، که‌له‌بچه‌ کراوه‌، ئازار‌دراوه‌و کوژراوه‌. ئێمه‌ به‌پشت به‌ستن به‌ماده‌ی 5 و 6 ی یاسای ڕۆژنامه‌نووسیی‌ حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، داوای سزادانی توندی ئه‌نجامده‌رانی‌ ئه‌و کاره‌ ده‌که‌ین له‌هه‌ر جێگه‌‌و پله‌یه‌کدا، به‌هێزه‌كانی‌ ئاسایشیشه‌وه‌ که‌ هێرشیانکردووه‌ته‌ سه‌ر ڕۆژنامه‌نووسان".

له‌نامه‌ی‌ نووسه‌ر‌و ڕۆژنامه‌نووسه‌ بیانییه‌كاندا هاتووه‌ "ڕۆژنامه‌ونووسیی‌ کوردی هه‌ر له‌کوردستانه‌وه‌ که‌ وه‌ک یه‌که‌م رۆژنامه‌ی کوردی‌‌ ساڵی 1989 له‌قاهیره‌ ده‌رچوو، نه‌ریتێکی پڕ شانازیی هه‌یه‌. ئێمه‌ شانبه‌شانی هاوکاره‌ کورده‌کانمان‌و وه‌ک دۆستی کوردان،‌‌ داواتان لێده‌که‌ین لاسایی سیاسه‌تی سه‌رکوتکارانه‌ی ئه‌و ڕژێمه‌ مه‌که‌نه‌وه‌ که‌ ساڵانێکی درێژ خه‌ڵکه‌که‌ی ئێوه‌ دژی خه‌باتیان کردووه‌".

ئه‌مه‌ش ده‌قی‌ ته‌واوی‌ نامه‌كه‌یه‌:

نامه‌یه‌کی کراوه‌ بۆ مه‌سعوود بارزانی سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان‌و جه‌لال تاڵه‌بانی سه‌رۆک كۆماری‌ عێراق

به‌ڕێزان
وه‌ک کۆمه‌ڵێک ڕۆژنامه‌نووس که‌ ساڵانێکی زۆر ڕووماڵی کوردستانی عێراقمان کردووه‌، به‌م شێوه‌ نیگه‌رانیی خۆمان به‌رانبه‌ر دابه‌زین‌و که‌وتنی مافی ڕۆژنامه‌وانانی کورد بۆ ڕاگه‌یاندنی ئازادو به‌تایبه‌ت به‌رانبه‌ر کوشتنی ئه‌م دواییه‌ی ڕۆژنامه‌نووسێكی‌ 23 ساڵ به‌ناوی سه‌رده‌شت عوسمان ڕاده‌گه‌یه‌نین.

حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان کوشتنه‌که‌ی ئیدانه‌كردو ڕایگه‌یاند "ئه‌مه‌ تاوانێکی قێزه‌ونه‌‌و تاوانێکه‌ بۆ هه‌ڵته‌کاندنی بنه‌مایی‌ ئاسایشی هه‌رێم‌و لێدانی ژیان‌و ئازادیی خه‌ڵک نه‌خشه‌کێشراوه‌. هێزه‌ ئاسایشییه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کان به‌وردی سه‌رقاڵی‌ لێکۆڵینه‌وه‌ن له‌م فایله‌‌وو زۆرترین هه‌وڵی خۆیان بۆ ڕاکێشانی بکه‌ران بۆ به‌رده‌م دادگا ده‌ده‌ن". ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و ئیدانه‌كردنه‌ی‌ حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستانداین. هه‌رچه‌نده‌ به‌پێی ئه‌و باسه‌ باوه‌ڕپێکراوانه‌ی له‌سه‌ر ‌بوونی ده‌ستی هێزه‌ ئاسایشییه‌کان له‌ڕفاندنی سه‌رده‌شت عوسمان‌و تیرۆركردنی‌ بێبه‌زه‌ییانه‌ی‌ له‌ئارادایه‌، ئێمه‌ دووپاتیده‌كه‌ینه‌وه‌‌و داواده‌که‌ین لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ له‌م ڕووداوه‌ ئه‌نجامبدرێت‌.

سه‌رده‌شت عوسمان، وه‌ک ئێوه‌ ده‌زانن، پێش دۆزینه‌وه‌ی‌ ته‌رمه‌که‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی شاری موسڵ‌و وه‌ک خانه‌واده‌كه‌ی‌ به‌هه‌مووانیان ڕاگه‌یاندووه‌، که‌له‌بچه‌ کراوه‌، ئازار دراوه‌و پاشان کوژراوه‌. ئێمه‌ به‌پشت به‌ستن به‌ماده‌ی 5 و 6 ی یاسای ڕۆژنامه‌نووسیی‌ حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، داوای سزادانی توندی ئه‌نجامده‌رانی‌ ئه‌و کاره‌ ده‌که‌ین له‌هه‌ر جێگه‌‌و پله‌یه‌کدا بێت، به‌هێزه‌كانی‌ ئاسایشیشه‌وه‌ که‌ هێرشیان کردووه‌ته‌ سه‌ر ڕۆژنامه‌نووسان.

کوشتنی سه‌رده‌شت، خوێندکارێکی زانکۆ که‌ ئه‌و ڕه‌خنانه‌ی له‌سه‌رۆکایه‌تی گرتوویه‌تی‌و ئه‌و نووسینه‌‌ گاڵتانه‌ی بلاویکردووه‌ته‌وه،‌ له‌دیموکراسیه‌کانی تردا‌و لای ڕێبه‌رانی‌ تر زۆر به‌ئاسایی وه‌رده‌گیرێت، ته‌نیا دوا ڕووداوی زنجیره‌ی سووکایه‌تیکردنه‌ به‌ڕۆژنامه‌نووسیی‌ سه‌ربه‌خۆ له‌کوردستانی عێراق. پێرار، ڕۆژنامه‌نووسێكی‌ کورد به‌ناوی سۆرانی مامه‌حه‌مه‌ دوای‌ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر تاوانی کاربه‌ده‌ستانی حکومی نووسیبوو، له‌به‌رده‌م ماڵه‌كه‌یان له‌که‌رکوک، کوژرا. له‌20 ی نیسانی‌ 2010 دا لانیکه‌م 16 ڕۆژنامه‌نووس له‌کاتی گواستنه‌وه‌ی خۆپیشاندانی خوێندكاراندا له‌لایه‌ن هێزه‌كانی‌ ئاسایشه‌وه‌ هێرشیان کرایه‌ سه‌ر. هه‌ندێکیان به‌توندی لێیاندراو ئه‌وانی تریشیان کامێراکانیان لێوه‌رگیراو وێنه‌کانیان پێسڕایه‌وه‌. له‌28 ی نیساندا، پۆلیس پێنج کاتژمێر لێپرسینه‌وه‌ی له‌سه‌رنووسه‌ری ڕۆژنامه‌ی به‌ناوبانگی‌ هاوڵاتی کرد، که‌ ڕاپۆرتیکی له‌سه‌ر نه‌بوونی خزمه‌تگوزاری له‌گونده‌کانی کوردستان بڵاوکردبووه‌وه‌. سه‌رنووسه‌رێکی تریش‌ به‌ناوی فوئاد سادق به‌هۆی ڕه‌خنه‌ له‌به‌رهه‌م ساڵحی‌ سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت بێکارکرا. قوبادی جه‌لیزاده‌، دادوه‌رو شاعیری کورد، به‌هۆی نووسین له‌باره‌ی‌ سیستمی دادوه‌ری له‌ڕۆژنامه‌ی هه‌واڵ له‌کار ده‌رکرا. وێڕای‌ ئه‌م ڕووداوانه‌و گه‌لێك سووکایه‌تیی تر‌، هیچ که‌س لانه‌براوه‌ یان نه‌دراوه‌ته‌ دادگا. ئه‌م ده‌سته‌وه‌ستانییه‌ی حکومه‌ت، بووه‌ته‌ هۆی ترسانی ڕۆژنامه‌نووسانی‌ کوردو زۆربه‌یان له‌ژیانی خۆیان ده‌ترسن.

به‌درێژایی خه‌باتی کورده‌كان دژی دیکتاتۆری عێراقی، کاتێك کورده‌کان له‌ژێر هێرش‌و جینۆسایدی بێبه‌زه‌ییانه‌دا بوون، بنه‌ماکه‌ ئه‌مه‌ بوو که‌ "کورده‌کان جگه‌ له‌چیاكان، هیچ دۆستێکیان نییه‌". ڕاستیه‌که‌ ئه‌وه‌ بوو که‌ کورد له‌ڕاگه‌یاندنی ئازاددا گه‌لێك دۆستیان هه‌بوو، زۆرێك له‌وانه‌ی که‌ ژیانی خۆیان ده‌خسته‌ مه‌ترسییه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی تاوانه‌کانی ڕژێمی عێراق دژی خه‌ڵکی کورد بۆ دنیا بگوازنه‌وه‌. دانا ئادامز له‌ڕۆژنامه‌ی نیویۆرک تایمز‌ ساڵی 1963، پیته‌ر ستارکه‌ن له‌ئه‌ی.بی.سی نیووز ساڵی 1975، گۆین ڕابێرتز پاش قه‌تڵ‌و عامی‌ هه‌ڵه‌بجه‌و چه‌ندان که‌سی تر‌ زه‌نگی مه‌ترسییان له‌و به‌شه‌ی دنیای‌ ده‌ره‌وه‌دا که‌ ئاگای له‌کوشتن‌و تاوان به‌رانبه‌ر کورده‌کان نه‌بوو لێدا. ئێمه‌ هه‌میشه‌ش سوپاسی ئه‌و پشتیوانیانه‌ ده‌که‌ین که‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ بۆ پاراستنی ئێمه‌ له‌ئه‌رکه‌ مه‌ترسیداره‌که‌مان لێیان کردووین. هه‌موو ئێمه‌ که‌ ئه‌م نامه‌یه‌تان بۆ ڕه‌وانه‌ده‌كه‌ین، ڕووماڵی وڵاته‌که‌ی  ئێوه‌مان کردووه‌ له‌و په‌ڕی مه‌ترسیدا، له‌کاتی شۆڕشی باوکی بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد مه‌لا مسته‌فای‌ بارزانی. هه‌ندێك هاوکاری ئێمه‌، وه‌ک گاد گرۆزو کاوه‌ گولستان، گیانیان له‌پێناو گواستنه‌وه‌ی ئازاره‌کانی کورد بۆ دنیای‌ ده‌ره‌وه‌دا داناوه‌. زۆرجار، ئه‌و کاتانه‌ی له‌چیاكان به‌نهێنی ده‌ژیان‌و ئه‌و کاتانه‌ی له‌غوربه‌ت بوون، ئێوه‌ هه‌ردووکتان گرنگیدانی‌ خۆتان بۆ کۆتاییهێنان به‌سووکایه‌تی به‌ئازادی و ته‌نانه‌ت به‌ئازادیی ڕاگه‌یاندنیشه‌وه‌، له‌وڵاته‌که‌تاندا دووپاتده‌كرده‌وه‌‌. ئێمه‌ی نێره‌رانی ئه‌م نامهیه‌،‌ ئه‌مڕۆ زیاتر وه‌ک دۆستی ئێوه‌ ئه‌م نامه‌یه‌تان بۆ ده‌نێرین، نه‌ک وه‌ک دوژمنی‌ ئێوه‌، وه‌ک هه‌ندێك هاوڕێ که‌ باوه‌ڕمان به‌وشه‌کانی ئێوه‌ هه‌بوو ئه‌و کاته‌ی هێشتا له‌‌ده‌سه‌ڵاتدا نه‌بوون‌و وه‌ک هه‌ندێك ڕۆژنامه‌نووسیش که‌ له‌گه‌ڵ رێزماندا به‌ڵێنی ئێوه‌ بۆ ئازادی به‌خه‌ڵکه‌که‌تانتان به‌بیرده‌هێنێته‌وه‌. ئازادی بۆ ئاشکراکردنی گه‌نده‌ڵی‌و بۆچی نا، به‌ئازادی بۆ گاڵته‌کردن به‌ڕێبه‌رانی نه‌ته‌وه‌ییشه‌وه‌.

ڕۆژنامه‌نووسیی‌ کوردی هه‌ر له‌کوردستانه‌وه‌ که‌ وه‌ک یه‌که‌م ڕۆژنامه‌ی کوردی‌‌ ساڵی 1989 له‌قاهیره‌ ده‌رچوو، نه‌ریتێکی پڕشانازیی هه‌یه‌. ئێمه‌ شانبه‌شانی هاوکاره‌ کورده‌کانمان‌و وه‌ک دۆستی کوردان، داواتان لێده‌که‌ین لاسایی سیاسه‌تی سه‌رکوتکارانه‌ی ئه‌و ڕژێمه‌ مه‌که‌نه‌وه‌ که‌ ساڵانێکی درێژ خه‌ڵکه‌که‌ی ئێوه‌ دژی خه‌باتیان کردووه‌.

جێڕاڵدین برووکس
جێرارد چالیه‌ند
چارلز گلاس
ئێڤس هارت
سێسیل هێنیۆن
ده‌یڤید هێرست
جیم هۆگلاند
مارک کراڤێتز
کریس کۆچێرا
کوولی لاورێنس
فرانچۆیس خاویه‌ر لۆرانس
ده‌یڤید مه‌کدۆڵ
ئێدوارد مۆرتیمێر
فابریک موسۆس
جیم مۆیر
جۆناسان ره‌نده‌ل
هه‌ژیر ته‌یمووریان
مارتین ۆلاکۆت

سه‌رچاوه‌ ‌سایتی ده‌ستور
http://www.destur.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2643:18-&catid=81:kurdistan&Itemid=458

ئه‌مه‌ش ده‌قه‌ ئینگلیزیه‌كه‌یه‌تی

‌

Open Letter to Massoud Barzani, President of the Kurdistan Region of Iraq, and Jalal Talabani, President of Iraq
Your excellencies,
As journalists who have covered Iraqi Kurdistan for many years, we are writing to express our concern over the apparent deterioration in the right of Kurdish journalists to report and comment freely and in particular about the recent murder of twenty-three year old journalist Zardasht Othman. The Kurdistan Regional Government condemned the killing and stated, “This is a heinous crime and a crime designed to undermine the security of the region and to attack the life and liberty of the people. The relevant security forces are closely investigating this case and are doing their utmost to bring the perpetrators to justice.” We echo the condemnation of the Kurdistan Regional Government. However, given the credible allegations of security force involvement in Mr. Othman‌s kidnapping on 4 May and his brutal murder immediately afterwards, we respectfully request that an independent investigation be empowered. Mr. Othman, as you know, was handcuffed, tortured and shot dead, before his family were told to collect his body from the outskirts of Mosul. We further request a public commitment from the Kurdistan Regional Government to Articles V and VI of the Kurdish Press Law of 2008 calling for severe punishment of anyone, including the security forces, who attacks members of the press.
The murder of Mr. Othman, a university student who had written critically of the leadership and published biting satires of a kind that are tolerated by leaders in other democracies, is only the latest in a series of assaults on independent journalism in Iraqi Kurdistan. Last year, Kurdish journalist Soran Mama Hama was murdered in front of his house in Kirkuk after he had written articles that offended government officials. On 20 April 2010, regional security forces attacked at least sixteen Kurdish journalists reporting student demonstrations in Suleimania. Some were beaten severely by police, and others had their cameras taken and their photographs destroyed. On 28 April, police interrogated the editor of the respected journal Hawlati, Kamal Rauf, for five hours after he published information on the absence of public services in a Kurdish village. Another editor, Fuad Sadiq, lost his job for criticizing Prime Minister Barham Salih. Hakim Qubadi Jali Zada, a Kurdish jurist and poet, was dismissed as a judge in Suleimania for writing an article in the newspaper Hawal that disparaged aspects of the judicial system. Despite these and other assaults on Kurdish journalists, no one has been apprehended or charged in a court of law. The effect of the government‌s inaction has been to intimidate Kurdish journalists, many of whom rightly fear for their lives.
During the Kurdish struggle against the Iraqi dictatorship, when Kurds suffered savage repression and attempted genocide, the maxim was that the “Kurds had no friends but the mountains.” The truth was that the Kurds had friends in the free press, many of whose members risked their lives to cover Iraqi government crimes against the people. Dana Adams Schmidt of the New York Times in 1963, Peter Sturken of ABC News in 1975, Gwynne Roberts after the massacre at Hallabja and many others raised the alarm to an outside world that would otherwise have been ignorant of the crimes committed against the Kurds. We were always grateful for the protection that the Pesh Merga afforded us on hazardous missions in northern Iraq. All of us who send you this letter have covered your country at great personal risk going back to the revolts against the Iraqi dictatorship by the father of the Kurdish national movement, Mulla Mustafa Barzani. Some of our colleagues, including Gad Gross and Kaveh Golestani, died to bring the news of the Kurds‌ suffering to the world. On many occasions, when you were in hiding in the mountains or in exile, both of you told us of your intention to end the abuses of freedom, including the suppression of the press, in your country. We who write to you today do so as friends rather than opponents, as correspondents who believed your words when you were seeking power and as journalists who respectfully remind you of your past commitment to your people‌s liberty. This liberty includes the right to expose corruption and, yes, to satirise national leaders.
Kurdish journalism has an honorable tradition dating to the first Kurdish-language newspaper, Kurdistan, in Cairo in 1898. In solidarity with our Kurdish colleagues and as friends of the Kurds, we urge you not to imitate the oppressive policies of the regime your people struggled against for so long.
Yours sincerely,
Geraldine Brooks
Gérard Chaliand
Charles Glass
Yves Harté
Cécile Hennion
David Hirst
Jim Hoagland
Marc Kravetz
Chris Kutschera
Quil Lawrence
François-Xavier Lovat
David McDowall
Edward Mortimer
Fabrice Moussus
Jim Muir
Jonathan Randal
Hazhir Teimourian
Martin Woollacott