چاوپێکەوتنى ئۆکتۆبەر لەگەڵ عوسمان حاجى مارف سکرتێرى کۆمیتە ناوەندى حزب
سازدانى: خەسرەو سایە
 

ئۆکتۆبەر: کێشە دەرونیەکانی ناو یەکێتی نیشتمانی کوردستان لە ئاستی ڕابەریاندا ماوەیەکە بەرچاوترءگەورەتر خۆیان نیشان ئەدەن، ئاستی ململانێی نیوان کوتلەکانیش لە بری باسکردن لەچاکسازی خەریکە تا رادەی کەرت بون و جیابونەوەءپێکهینانی ڕێکخراوو حزبی تر هەنگاو دەنێت، زەمینەکان وپێشینەى ئەم حاڵەتە بۆچى دەگەرێننەوەو بەتایبەتیش هۆى چیە کەلەئێستادا ئەم ئاستەو ئەم توندبوونەوەیەى بەخۆیەوە گرتووە.؟

عوسمان حاجى مارف: هەڵبەتە ئەم کێشە دەرونیەی یەکیتی نیشتمانی کوردستان کە سەرنجی خەلکی و میدیاکانی راکیشاوە، لە هەمان کاتدا بۆچون و لێکدانەوەی جیاواز لەسەریان بەیان دەکرێت، بیگومان مەسەلەیەکی حەساسە و باسی جدی هەلدەگری. چونکە پێم وایە گەشەی ناکۆکیەکانیان کارکردی لەسەر وەزعیەت و ژیانی خەلکی کوردستان دەبێت. بۆیە پیوستە مامەلەیەکی بە مەسئولانەی لە بەرامبەردا بکرێت کە خەلکی لە بەڵاو ئاکامە خراپەکانی ئاگادارکەین و بپاریزین.
باشتر وایە لەسەرەتادا خودی یەکێتی نیشتمانی کوردستان وەک هێزێکی سیاسی لە ناو بزووتنەوەی کوردایەتیء مەوقعیەت و بەرژەوەندیەکانی یەکێتی نیشتمانی لە ناو ئەو بزووتنەوەیەدا بناسێنین. دواتر لە دەوری یەکێتی نیشتمانی وەک حزبێکی دەسەلاتدار لە وەڵامی بە مەسەلە سیاسیەکانی ئێستای کوردستانەوە بچینە ناو شەڕو کیشە دەرونیەکانیەوە، کە دیارە باسەکە بەم شیوەیە زۆر هەڵدەگرێت بۆیە هەول ئەدەم لەم بارەوە بەکورتی ئەوە بلێم کە لە ئیستادا ئەو ئختلافانە لە نیو یەکێتیدا بە ئاشکرا لەسەر دەسەڵاتء بەدەسەتەوە گرتنی مەوقعیەتی رابەریە بەدوای نەمانی دەوری جەلال تاڵەبانی لە رابەری کردنی یەکێتیدا، واتە شەڕە بۆ دەسەلات و دابەشکردنی سەروەت و سامانێکە کە لە گەندەڵیدا کەڵەکەبووە، شەر لەسەر گەندەڵی نیە، شەرە لەسەر سەرمایەیەک کەبە گەندەڵی بەرهەم هاتووە.

ئەوەی بۆ ئێستا ئەم کیشانە وا پەرەی سەندووە تا لە لە حزوری خودی جەلال تاڵەبانیشدا تەقیوەتەوە؟، بە بۆچونی من پەیوەندی هەیە بە مەوقعیەتی سیاسی یەکێتیەوە لە کێشمەکێشی سیاسی ئێستاو چەند ساڵی رابردو لە کوردستاندا، مەبەستم ئەوەیە بەدوای روخانی حکومەتی بەعس ئاڵوگۆرێ کە لە عیراقدا پێشهات، پارتی دیموکراتی کوردستان توانی لە پێکهاتنی "حکومەتی کوردستان" دەوری سەرەکیء مەوقعیەتێکی باڵاتر ببینێ، لەم نێوەدا یەکێتی نیشتمانی وەک هێزێکی ئۆپۆزیسیون لە بەرامبەر حکومەتی پارتیدا ڕاوەستا، ئەم مەوقعیەتە هەرچەندە دوای کێشمەکێشێکی درێژخایان و کارەسات بەسەر خەڵکیداو بە سەر یەکیتیدا سەپینراوە، بۆ خۆی پاشەکشەیەکی سیاسی و شکستێکە، کە بە لێدانی گورزێک لە یەکێتى نیشتمانی حساب دەکرێت، ئاشکرایە ئەم وەزعیەتە یەکێتی دەخاتە ناو قەیرانێکی سیاسیەوەو کێشە دەرونیەکانی قوڵترو فراوانتر دەکاتەوە، کە ئەگەری مەترسی پاشەکشەی زیاترو شکستی زیاتر دەخاتە بەردەم ئایندەی چارەنوسی سیاسی یەکێتی نیشتمانی لە کوردستاندا، ئەمەش لە ڕەوتی پیادەکردنی ڕابەرانی یەکێتی بۆ کێشمەکێشی سیاسی لە بەرامبەر ئەحزابی سیاسی ترو بەتایبەتی پارتیدا دەخاتە بەردەم بۆچون و نەخشەی جیاوازەوه‌ بۆ پاراستن و مانەوەی مەوقعیەتی یەکێتی و بەرژەوەندیەکانی وەک هێزێکی میلشیایی دەسەلاتدار، کە لە هەر هەلچون و داچونێکی تەرازویی هێزی یەکێتیدا کێشە دەرونیەکانیان لەسەر بنەماای بەرژەوەندی دەسەڵاتی کتلەکان و دابەش کردنی سەرمایەء سامانی گەندەل قولترو خەتەر ناکتر دەبێت.
ئۆکتۆبەر: بەلام هاورى عوسمان، نەوشیروان مستەفا وئەوانەى لەدەورین باس لە ریفۆرم وچاکسازى دەکەن، لەولاشەوە خەتى ڕەسمى یەکێتى بەبەرنامەو سیاسەتەکانى خۆیەوە لەمەیداندا هەموو دەسەڵاتیکى بەدەستەوەیە، بەڕاى ئیوە ئەم کێشمەکێشانە پەیوەندیان بەژیانى خەڵکەوەهەیە؟ بەواتایەکی تر دمانەوێت بڵێین ناوەڕۆکى ئەم کێشمەکێشە نێوخۆیانە لەسەر چیەو کاملایان لەسەر بەرژەوەندى خەڵک راوەستاون؟

عوسمان حاجی مارف: هەڵبەتە لە چەند سالی رابردودا نەوشیروان مستەفا بانگەوازی ریفۆروم چاکسازی دەکات، بەلام تا ئیستا هیچ مەسەلەیەکی سیاسی جدی و تازەی لە بەرامبەر ئەوزاعی سیاسی کوردستانء وەلام بە ئایندەو چارەنوسی کوردستان و ژیانی خەڵکی کوردستان و ئازادی سیاسیەوە مەترح نەکردووە، لەو بارەوە هیچ ڕەخنەو ئعترازێکیان لە یەکێتی نیە، بەڵکو لە چوارچێوەی هەمان بەرژەوەندی بزوتنەوەی کوردایەتی و بەکارهێنانی کێشەی کورد بۆ بەرژەوندی یەکێتی و دەسەلاتی یەکێتی بیر دەکەنەوە، پێم وایە ئەوەی کە نارازین زیاتر لە مەوقعیەتی لاوازی یەکێتیە لە بەرامبەر پارتیدا، هەروەها مانای جاکسازی لای نەوشیروان گۆرینی سەرکردایەتی یەکێتیە بەبآ بونی ئاڵوگۆر لە سیاسەتی یەکێتیدا، بە بەبآ بونی نەخشەو بەرنامەیەکی سیاسی، کە ئەمە جگە لە هەوڵدان بۆ خۆ زاڵکردن بە سەر سەرکردایەتی یەکێتی بۆ دەستبەسەراگرتنی سەروەت و سامانی یەکێتی شتیکی تری لێ بەدی ناکرێت. بۆیە ئەم کێشمەکێشانە نەک هەر پەیوەندی بە بەرژەوندیەکانی خەڵکیەوە نیە بەڵکو جیگای هیچ جۆرە ئومێد ئالوگۆڕێکی ئیجابی نیە. بگرە ئاکامی کێشمەکێشی نێوان کوتەلەکانی یەکێتی ئاکامێکی سەلببی دەبێت لەسەر ژیانی خەڵکی، چونکە گەر یەکێتی نیشتمانی وەک هیزێکی ناسیۆنالستی میلشیایی بناسێنین ئەوە لێکدانەوەمان فەرق دەکات لەگەل ئەوانەی بە لایەنێکی دیموکراتیخواز یا سوشیال دیموکرات یەکێتی دەناسێنن. ناسینەوەی یەکێتی وەک بیرکردنەوەی لایەنی دووەم دەمان خاتە ناو گیژاوء مامەڵەیەکی ناواقعیء تەوەهمەوە کە ناتوانین خۆمان لە ئاکامە سەلبیەکانی پێکدادانی ریزەکانی بپاریزین، دەکەوینە حزمەت بە یەکێک لەو لایەنانەی کە شەر لەسەر بەدەستەوە گرتنی سەرکردایەتی یەکێتی دەکات تا بەشی شێر بگەرێننەوە بۆ ژیردەستی خۆیان. مەبەستم ئەوەیە یەکێتی نیشتمانی وەک هێزێکی ناسیۆنالستی میلیشیایی بە هەموو کتلەکانیەوە وجودی هەیەء دەسەڵاتی خۆیان سەپاندووە بەسەر بەشیکی کوردستاندا، چارەنوسی ناوچەی ژیردەسەڵاتی خۆی گرێداوە بە بەرژەوەندییە سیاسیەکانی هێزەکەیەوەو بە ئاسانی دەستبەرداری نابن و بۆتە سەرچاوەیکی گرنگی سەپاندنی گەندەڵی، هەر بۆیە کێشەو شەڕی نێوان خۆیان لە پەیوەند بە چارەنوسی کوردستان و بەرژەوەندی خەڵکەوەنییە، کێشەیان لەسەر دابەشکردنی سامانی گەندەڵیە کە بۆتە سەروەت و سامانێکی خەیاڵی بۆیان.
لە هەمان کاتدا دەبێت زۆر بەسادەیی چاوەروانی مەترسی کارکردی کێشەی ناوخۆی یەکێتی لەسەر ژیانی خەڵکی بکەین، چونکە وەک پیشتر ئاماژەم پێدا یەکێتی هێزێکی میلشیاییە، زۆر ئاساییە ئاستی قوڵبونەوە کێشەی نێوان خۆیان بگاتە شەری چەکداری، چونکە ئەمە ئەزمون و عەقلیەتی هێزە میلشییایەکانە.

ئۆکتۆبەر: بەمدوایەنە وەک ئاخرین حالەت کۆمەڵەکادرێکى یەکێتى لەلەندەن ڕەوتى"ڕەگ"یان بەناوى چاکسازى و گۆڕڕانەوە لەسیاسەتى و سەرکردایەتی یەکێتیدا ڕاگەیاند ولەولاشەوە مەکتەبى سیاسى یەکیتى بریارى دەرکردنى دان.. ئێوە لەهەردووەرەوە چ لێکدانەوەیەکتان بۆ ئەم رووداوە هەیە؟
عوسمان حاجی مارف: بەراستی ئەوەی من لە ڕەوتی "ڕەگ" حاڵی بوم مەبەستیان لە جاکسازی تەنها گۆرانی سەرکردایەتی یەکتیە، کە لە باری سیاسیەوە وەک کتلەکەی نەوشیروان مەسەلەیکی جدیان مەترح نەکردووەء نەم بیستووە، بەجیا لەوەی نەزەری من لەسەر سەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی چییە، هەروەها ڕەوتی "ڕەک" بە هەر جۆریک بیر دەکەنەوە. بەداخەوە وەک ئەندامانی یەکێتی لە باری بەرخوردیان بە سەرکردایەتیەکەیان فەرامۆشی باری ئسوڵی ڕێکخراوەییان کردووە، شێوازی نامەدەنی و نامۆدیرنانەیان گرتە بەر، هەر کەسێک تا ئەو کاتەی ئەندامە لە حزبێکدا ماف و ئلتزامی هەیە، حزبەکەی پەیڕەوەی ناوخۆی هەیە، ئسوڵی ڕێکخراوەی هەیە، کۆنگرەی هەیە، کۆبونەوەی کۆمیتە باڵاکانی هەیە..، پێوستە ڕێگەى ئسوڵی بۆ رەخنەکان بگریتە بەرو پەیرەوەی لە ڕای زۆرینەی سەرکردایەتیکەی بکات، ئحترامی ئەندام بونی خۆی لەو حزبەدا راگرێت، بەڵام گەر لە کاتیکدا حزبەکەء ڕابەرکەی قەبولڕ نیە، ڕێگای ئسوڵی ئەوەیە واز لە ئەندام بونی خۆی بهێنی و ڕێگەیەکی تر بگرێتە بەر. ڕەوتی "ڕەگ" بەو ڕەواڵەدا هەنگاویان نەنا، ڕەوتی شکاندنی سونەتی حزبین، حزبیەت کەم بایەخ دەکەن کە ئەمەشە بۆ خۆی ڕەوتیکە و بە زەحمەت لە ناو حزبدا جێگەیان دەبێتەوە، دواتریش خۆیان حزبیان بۆ پێک نایەتء لیبراڵانە بەرخورد دەکەن، دیارە سەرکردایەتی یەکێتی لەو بارەوە ئسوڵ و پەیڕەوو بریاری خۆیان هەیە، وەڵامەکەیان مەسەلەیەکی تەشکیلاتیە.

ئۆکتۆبەر: ئاکامەکانى ئەم کێشمەکێشە بەکوێ دەگات وتاچەند مەترسى پێکدادانى چەکدارى نێوکوتلەکان ئیحتمالى سەرهەڵدانیان هەیە؟ بەبارێکیتردا تاچەند ڕەوتى ئەم کێشمەکێشانە کاریگەرى دەبێت لەسەر ئازادى هەڵسوڕانى سیاسى لەکۆمەڵگا و تێکچوونى ئەمنەیەتى خەڵک؟

عوسمان حاجى مارف: هەروەک پێشتر باسم کرد هیچ دوور نیە ئاستی ململانێی هێزە میلشیایەکان بگاتە ئاستی شەری چەکداری، کە هەر ئێستا جۆری نوسراوء ڕەخنەو بەرخوردیان بەرامبەر یەکتر نا مەدەنیانەیەو هەڕەشەیە لە یەکترو بۆنی شەڕی لێ دێت، بەڵام ئایا بەم زوانە کاریان دەگاتە پەلاماری یەکتر، پێم وایە لە ئێستادا خۆیان ڕادەگرن و هەوڵئەدەن لە حزوری جەلال تاڵەبانیدا پەنا نەبەنە بەر کوشتاری نێوان یەکتر، لەبەر ئەوەی تا ئێستا نەیان توانیەوە دەوری جەلال تاڵەبانی لە سەرۆکایەتی و بەرێوەبردنی یەکێتی نیشتمانی دووربخەنەوە، جەلال تاڵەبانی تائێستا ئەو کەسایەتیەیە کە توانیویەتی ئەم هێزە میلشیاییەو کوتلەکانی لە بەرامبەر هەر هەڵبەزو دابەزێکی سیاسی و کۆمەڵایەتدا تەوازن پێبدات، بەڵام کێشەکە زیاتر بەدوای نەمانی دەوری جەلال تالەبانی پێچیدە دەبێت و گێژاوی تەوازن ڕاگرتنی نێوان کوتلەکان سەخت دێتە پێشەوە، پێشبینی ئەوە ناکرآ کە هیچ کام لەو کوتلانە بتوان لەڕێگە ئوسڵی ریکخراوەییء دایەلۆگ و نەخشەی سیاسیەوە ئنسجامی ریزەکانی یەکێتی راگرن، نمونەی نەوشیروان مستەفا کە هەمیشە بە شەخسی دووەمی یەکێتی ناسراوەء ئێستا رەوتی جاکسازی لە بەرامبەر ڕابەری یەکێتدا پیادە دەکات، نەک ڕێگەیەکی وەهای نەگرتۆتە بەر کە رەوتی کێشەکان بە شێوازێکی مۆدیرن و ئوسڵی حزبایەتی بەریوە بەرێت، بەڵکو بۆنی هەڕەشەو مەترسی بەرەوڕووبونەوەی شەری چەکداری دەخاتە پێش چاومان، بەجیا لەوەش هەر لە ئێستەوە دەڵێت (پرسیارەکان سەختن، وەڵامەکانیشیان سەختترن)، تەواوی ڕەخنەکانی بەتایبەتی لە گەندەڵی و تەرحی جاکسازیەکەی لە چوار چێوەی مانەوەو پاراستنی هێزی میلشیایی و دەسەڵاتی ئەحزابدایە، هەروەها لە ناو یەکێتیدا مەیەلێکە لە بونی کیشەی ئختلافاتدا لە هەموو کەس زیاتر پەنا دەبا بۆ شەری چەکداری، بە کورتی شەرو کوشتاری نیوان کوتلەکانی یەکێتی پێشبینی دەکرێت، خەسارەتی یەکەمیش خەڵکی کوردستانەو، دووبارە خەڵکی دەبنەوە قوربانی سیاسەت و کێشمەکێش و بەرژەوندیەکانی ئەحزابی ناسۆنالستی کوردستان، فەزای کۆمەلگە دەخەنە دۆخی جەنگ و نائەمنی و پێشێلکردنی زیاتری هەناسەی ئازادی سیاسی.

ئۆکتۆبەر: حزب چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم کێشمەکێشانە دەکات وهاوکات دەبێ خەڵک و لایەنەکانى تر چ هەڵوێستێک لەخۆبگرن؟

عوسمان حاجی مارف: پێش هەموو شتێک پێویستە بەگشتی خەڵکی هوشیار کەینەوە لە مەترسی گەشەسەندنی ئەم کێشمەکێشەو ئاکامەکانی، کە خۆیان لە تەوەهمء خەیاڵاتی کوتلەکان بە دوور بگرن و نەبنە کەرەسەی بەهێز کردنی هیچ لایەنێک و خۆیان لە ئاگری شەڕی ماڵوێرانکەری ئەم کوتلانە بپارێزن، چونکە کێشەی ناوخۆی یەکێتی نیشتمانی کێشەی حزبێکی دەسەڵاتدارەو کێشمەکێشی نێوان کوتلەکانی مەسەلەی شەری ئالوگۆر لە دەسەلاتدا دەهینیتە پێشەوە، ناکرێ ئالوگۆر لە دەسەلاتدا لە بەرامبەر ژیانی خەڵکیدا بە سادە وەری بگرین، هەر بۆیە پێوستە ئێمەو لایەنەکانیترو خەڵکی بە هەموو توانامانەوە هەوڵی زۆر جدی بدەین کە لە ئێستاوە بەر بەهەڵگیرساندنی شەڕی چەکداری حزبەکان و کوتلەکانی نێو حزبەکان بگرین، بەرەیەک بەدەوری پلاتفۆرمیکدا پێک بهینین کە کێشمەکیشی حزبەکان و کوتلە حزبیەکان لە چوارچیوەی بەرنامەیکی مەدەنی مودێرندا ڕێکبخات و شەڕی چەکداری مەحکوم و قەدەغە بکات. فشار بێنین کە لە کێشەو ئختلافاتی نێوانیاندا بەرخوردی مۆدیرن و مەدنیانە پەیرەوی بکەن، فرسەت نەدەین فەزای کۆمەلگە بکەنە شەڕی چەکداری حزب و کوتلەکانی. دەبێت میلشیای حزبەکان هەڵوەشێنەوە.

پێویستە حزبی ئێمەو هەر لایەنێکی ئازادیخواز وەک هێزێکی بەتوانا وەها بێنە مەیدان کە ئایندەء چارەنوسی کوردستان و دەسەڵاتی سیاسی بەدەورو دەخالەتی خەڵکی ڕۆشن بێتەوەو دیاری بکرێت، دەبێت خەڵکی بۆ پارێزگاری لە خۆیان بێنە مەیدان، کە هەوڵدان بۆ سەربەخۆیی کوردستان و دامەزراندنی دەوڵەت لە کوردستاندا ئەتوانی دابینی هەڵوەشانەوەی دەسەلاتی حزبەکان بەسەر خەڵکیدا کۆتایی بهێنێت.