تێبینى لەئۆکتۆبەرەوە: ئەم چاوپێکەوتنەى هاوڕێ ڕێبوار ئەحمەد لە گەڵ دوایین ژمارەى میدیادا ئەنجامى داوە، دواى بڵاو کردنەوەى بەشەکانیترى ئێمەش لەئۆکتۆبەر بۆتان بڵاوئەکەینەوە.

بەشى یەکەم:

میدیا/ چەپەکانى کورد چەند ساڵیکە زۆر بەگەرمى باس لەکوردستانیکى سەربەخۆ دەکەن، هەمووشیان ئەندامى حیزبێکى عێراقین بۆ؟..

ریبوار ئەحمەد/  داوام ئەوەیە لە ووشە بە ووشەى وەلامەکەم وردبنەوە، لەبەر ئەوەى وا دیارە ئێوە ناکۆکیەکى گەورە لەمەدا دەبیننەوەو منیش بە پیچەوانە مەنتقیکى گەورەى تیایدا دەبینم. سەرەتا پیویستە جەخت لەسەر ئەوە بکەم، کە لەو چەند سالەدا لە نیو هەموو ئەوانەى خۆیان بە چەپ دەزانن، تەنها ئیمە وەکو حیزبى کۆمۆنیستى کریکارى، بە گەرمى باسمان لە پیویستى جیابونەوەى کوردستانى عیراق و پیکهینانى دەولەتیکى سەربەخۆ کردوە. ئیمەش خۆمان نە وەکو (چەپى کورد) نە وەکو (چەپى عەرەب) نەناساندوە. لە حیزبى ئیمەدا هەم کوردزمان هەم عەرەبزمان و هەم تورکزمان،...هەن، بەلام کەس ناسنامەى قەومى نیە. بەرگرى لە خواستى جیابونەوەى کوردستانیش قسەى هەموومانە، نەک تەنها کوردزمانەکان. ئیمە لەو کۆمۆنیستانەین کە تەنها هەویەى ئینسانى و تەقسیم بەندى چینایەتى ئیعتراف پیدەکەین.ناسنامەو تەقسیمبەندیەکانى تر بە دەسکردو ساختە دەزانین.

ئەوکات پرسیارەکە لە روانگەى منەوە دەبیت بەوەى کە ئیوە وەکو کۆمۆنیستە کریکاریەکان لە عیراقدا چۆنە باسى جیابونەوەى کوردستان دەکەن؟ وەلامەکەى ئەوەیە کە ئیمە نەک لە روانگەى ناسیونالیستى، بەلکو لە روانگەیەکى کۆمۆنیستى و ئینسانیەوە چاو لە هەموو کیشەکانى کۆمەلگا دەکەین و ریگاچارەیان بۆ دەخەینەروو، لەم رواگەیەوە پیمان وابووە کیشەى کورد کیشەیەکى میژوویى و قولە لە ناوچەکەدا کە دەبى چارەسەرى کارسازى بۆ بخریتەروو. چارەسەرەکەشى لە روانگەى ئیمەوە دەبوو یان هەلءمەرجیک لە عیراقدا بەرپابوایە کە هەموو هاولاتیان بەدەر لە ناسنامەى قەومى بە چاویکى یەکسان تەماشاکرانایەو لەسەر بناغەى هاولاتى بوون مافى بە تەواوى یەکسان بۆ هەموو دانیشتوان بەرەسمى بناسرایە، یان ئەگەر ئەمە مسۆگەر نەبیت، دەبى کوردستان جیابیتەوەو ببیتە دەولەتیکى سەربەخۆ. نە لە سایەى بەعسدا و نە لە ئیستادا ئەو ئیحتمالەى یەکەم مسۆگەر نەبووە. بۆیە پیمان وایە جیابونەوە ریگایەکى کارسازە. ئەمەش بە تەواوى جوت دەبیت چ لەگەل قازانجى دانیشتوانى کوردستان چ لەگەل مەنهەج و ریبازى کۆمۆنیزمدا کە دژى هەموو جۆرە چەوسانەوەو هەلاواردن و ستەمیکە و بەکارى خۆى دەزانیت کە ریگاچارەى کارسازو عەمەلى بۆ هەرکامیان بخاتەروو. هەر کیشەیەکى سیاسى لە روانگەى کۆمۆنیزمەوە ریگاچارەى سیاسى دەویت نەک ئیدۆلۆژیک. ئەگەر سەیرى میژوو بکەن دەبینن کە ئەمە یەکەمجار نیە کۆمۆنیستەکان لە جیگاى خۆیدا بەرگرى یان پشتیوانى لە خواست یان بریارى خەلک بۆ جیابونەوە دەکەن.

واتە ئەوەى کە منى کۆمۆنیستى کوردزمان داواى جیابونەوەى کوردستان دەکەم، ناکۆکى نیە لەگەل ئەوەى ئەندامى حیزبیکى عیراقیم. چونکە من لە روانگەى کوردچیتى و نەتەوەپەرستى کوردیەوە نیە کە داواى جیابونەوەى کوردستان دەکەم و مەبەستەکەشم ئەوە نیە کە دەولەتیکى قەومى کوردى بەرپابیت، بەلکو سیاسەت و هەولى ئیمە بۆ ئەوەیە کە دەولەتیکى غەیرە قەومى و غەیرە دینى لە کوردستاندا بەرپابیت. کە وایە داواى جیابونەوەى کوردستان من ناکات بە ناسیونالیست و ئەوەم لیناخوازآ کە ئەندامى بە قەولى تۆ حیزبیکى عیراقى نەبم. بەلکو ئەم هەلویستەو ئەم ئەندامەتیەى ئیمە لە حیزبیکى کۆمۆنیستی لە عیراقدا، بە تەواوى جوت دەبیت هەم لەگەل رزگارى دانیشتوانى کوردستان لە مەینەتەکانى کیشەی نەتەوایەتی و هەم لەگەل ریباز و مەنهەجى کۆمۆنیزمى کریکاریدا. بۆیە ئیمە کە هەم کۆمۆنیست و ئەندامى حیزبیکى کۆمۆنیستین لە عیراقدا و هەم داواى جیابونەوەى کوردستان دەکەین، دروست لە جیگاى خۆمان راوەستاوین. هەرکەس تا ئیستا ئەمەى بۆ رۆشن نەبووە، با ئیتر بۆى رۆشن بیتەوە.

پیویستە ئەوەش بلیم کە ئیمە سەرئەنجام دواى بیرکردنەوەو کارکردن و هەلسەنگاندنى وەزعیەتى واقعى ئیستاى کۆمەلگاى کوردستان، لە 15ى مارسى ئەمسالدا حیزبى کۆمۆنیستى کوردستانمان پیکهینا. ئەمەش دیسان هیچ پەیوەندیەکى بەو مەسەلەیەوە نیە کە ئیوە وەکو ناکۆکى دەیبینن. بەلکو راستەوخۆ لەسەر بناغەى ئەوەیە کە پیمان وایە لەم وەزعیەتەى ئیستاى کوردستاندا کە لە دواى جەنگى یەکەمى خەلیج و دابرانى عەمەلى کوردستان لە عیراق و رەوتێکى روو لە جیابونەوە کە گرتویەتیەبەرو ئەو جیاوازى و تایبەتمەندیانەى بۆى پیکهاتووە، کە بەشیوەى هەمەلایەنە لە بەلگەنامەکاندا باسمان لیکردوە. پیکهینانى ئەم حیزبە خەبات بۆ چارەسەرى گرفتەکانى کۆمەلگاى کوردستان کارسازتر دەکات و لەم قالبەدا خەباتى چینایەتى و کۆمۆنیستى باشتر دەبریتە پیشەوە.

میدیا/ تەکنۆلۆجیا درى بە هەر بیروباوەریکى ئاینى، ئایدۆلۆجى و...هتد هەلداوە، تۆماهۆیەک لەو سەرى دنیاوە بۆ ئەو سەر دەرزى هەلدەگریت، بەو مانایەى هەموو بیروباوەریک هەلدەتیکینێ، زەروریەتى خەباتى چینایەتى لە چیدا دەبینن، لە کاتیکیشدا کوردو کیشەکەى مەسەلەیەکە ئەوەندەى لەبەر کورد بوونە هیندە پەیوەندیەکى بەشتیکى ترەوە نیە؟..

ریبوار ئەحمەد/ لە پیشدا من هەرگیز پیم وانیە کە تەکنۆلۆژیا درى بە ئاین و ئایدۆلۆژیاکان دابیت. بەلکو بە پیچەوانە دەبینم کە ئایدۆلۆژیە جیاجیاکان لە ناسیونالیزمەوە بگرە تا ئیسلام و مەسیحیەت و دیموکراسى و لیبرالیزم و کۆمۆنیزم، هەموو بە دەرەجاتى جیاجیا خەریکن لە تازەترین تەکنۆلۆژیا کەلک وەردەگرن بۆ فراوانکردنەوەى مەوداى خۆیان.

جیگاى سەرنجە کە لە نیو رۆشنبیریى کوردیدا لە ئاستیکى بەربلاودا کۆمۆنیزم و ئاین بە ئایدۆلۆژیا لە قەلەمدەدرین، بەلام ناسیونالیزم و لیبرالیزم راسیزم...و...بە ئایدۆلۆژى نازانن. لە کاتیکدا هەر چۆن بۆ ئیسلام باوەربوون بەوەى خودایەک خالقى ئەم جیهانەیەو دەبى هەموان پیرەوى لە رینمایىء یاساکانى بکەنو تەنانەت لە پیناو حوکمەکتنبدا بکوژن و خۆیان بە کوشت بدەن، بنەماى ئایدۆلۆجى ئیسلامیە. هەروەها بۆ کۆمۆنیزم دانانى ئینسان بەبنەماو تەقسیمبەندى چینایەتى بە کۆلەکەى دنیاى ئیستا و خەباتى چینایەتى بە روکنى ئەێلى گۆرینى دنیا بە دنیایەکى بآچین و چەوسانەوە، بناغەى ئایدۆلۆجى کۆمۆنیستیە. بە هەمان شیوە بۆ ناسیونالیزم نەتەوەو ناسنامەی نەتەوەیىء دەستبەدنى کردنى ئینسانەکان بەپێى ئەوەى بە کام زمان قسە دەکەن و لەسەر کام پارچە ئەرز چاویان بە دنیا هەلهیناوە، بەم پێیەش لەبەرتردانانى  نەتەوەى خۆ لە هەموو نەتەوەکانى تر، بنەمای ئایدۆلۆجى ناسیونالیستیە. بۆ لیبرالیزمیش فەردو پشتبەستنى ئینسان بە ووینەى فەردیک بە خۆىء هەولەکانى خۆى بۆ زالبونى بەسەر گیروگرفت و دابینکردنى پیداویستیەکانى ژیاندا و دامالینی بەرپرسیارێتى لە ملى کۆمەلگا و دەولەت، بنەماى ئایدۆلۆجى لیبرالیزمە. لە راستیدا هیچ ئینسانیکى ئەم سەردەمە بآ ئایدۆلۆژى نیە، هەموو نەریتە سیاسىء کۆمەلایەتیەکان ئایدۆلۆژى خۆیان هەیە، هەموو کەسیک تەنانەت ئەگەر خۆیشى زۆر بە ئاگا نەبیت لەوەى لە ناو کام یەک لە نەریت و ئایدۆلۆژیەکاندا قەرارى گرتووە، سەربەیەکیک لەوانەیە .

لە وەلامى ئەوەى کە من زەرورەتى خەباتى چینایەتى لە چیدا دەبینم؟ لە پیشدا ئەوەم بلیم کە بە پیچەوانەى مەنتقى ئەم پرسیارەوە، خەباتى چینایەتى لە ئادیۆلۆژیاوە سەرچاوە ناگریت، بەلکو ئەوە خەباتء کیشمەکیش و بەرامبەرکێى چینایەتیە کە ئایدۆلۆژیا بەرهەم دەهینیت. وەلامیشم بۆ پرسیارەکەى ئیوە ئەوەیە کە زۆر سادە پیویستى خەباتى چینایەتى لەوەدا دەیبینم، کە ئەگەر چاویک لەم دنیایەو لەم کۆمەلگاى کوردستانە بکەیت، دەبینى لەلایەک ملیونەها ئینسان رۆژ تا ئیوارە کار دەکەن و رەنج دەدەن، بەلام خۆیان و خیزانەکانیان بۆ سەرەتایى ترین پیداویستى ژیانى رۆژانە موحتاجن. لەلایەکى تریشەوە کەمایەتیەکى زۆر کەم دەست لە تەرو وشک نادەن و ئارەق ناکەن، کەچى لە نیو سەروەت و ساماندا غەرق بوون. ئەم قلشتى چینایەتیە بەرهەمی چەوسانەوە و هەلاواردن و ستەمی چینایەتیە و خەباتى چینایەتى بەرامبەر بە خۆی دەخولقینی.

ئایا ئەوە ناکۆکیەکى زۆر گەورە نیە کە بەپآى ئیعترافى دەسەلاتداران باس لە بوونى 10 بۆ 20 کەس هەر لە شارى سلیمانى دەکەن،  کە هەرکامیان خاوەنى ملیاردها دۆلارن، هەروەها 1000 بۆ 2000 کەسیک، کە  خاوەنى ملیۆنەها دۆلارن. هەولیرو دهۆکیش هەر بەو جۆرەیە و لەبەرچاوى هەموانە. وەکو خۆشیان دەلین ئەم سامانەیان نە میراتیکە بۆیان مابیتەوەو نە بەرهەمى "هەولى" سالانیکى زۆریانە، بەلکو زۆربەیان لە سایەى گەندەلى و راورووتى ئەم 5 سالەى دواى روخانى رژیمى بەعس پەیدابوون. کەچى ملیونەها خەلکى تر بۆ نانى رۆژ و بۆ سوتەمەنى و کارەباو ئاوو خانوبەرەو بۆ دکتۆرو دەرمان موحتاجن. هەزاران مندال لە 6 سالیەوە لە بازارو شەقامەکانى شاردا بە بەر سەرماو گەرماوە، وێڵى دواى پەیداکردنى نانن. ئایا ئەمە ناکۆکیەکى گەورە نیە؟! بۆ دەبى نزیکەى لە سەدا 80 تا نەوەدى سامانى ئەم کۆمەلگایە بەدەست هەزارو شتیک کەسەوە بیت و لەسەدا 10 یان 20ى بمینیتەوە بۆ نزیکەى 5 ملیون کەس؟! ئایا خەبات بۆ هەلگیرانەوەى ئەم دنیا سەرەو خوارو ناکۆکە زەرورەتى نیە؟! من پیم وایە لە روانگەى ژیانى رۆژانەو کیشەکانى نەوەت لە سەدى هاولاتیانەوە زەرورەتیکى حەیاتیە. هەر ئەمەش بنەماى خەباتى چینایەتىء زەرەرەتەکەیەتى لە روانگەى منەوە. تا کاتیکش ئەم ناکۆیە گەورەیە بمێنى، تا کاتیک چەوساوەو چەوسینەر لە کۆمەلگا هەبیت، تا کاتیک چینەکان هەبن، هەزار ئەوەندەى تر تەکنۆلۆژى گەشە بکات، بلۆکى شەرق شکست بخوات، شۆرشى ئۆکتۆبەر شکست بخوات، منى کۆمۆنیست شکست بخۆم، خەباتى چینایەتى هەر بەهیزى خۆیەوە زەرورەتەکەى لە جیگاى خۆیدا دەمینى و بگرە رۆژ بە رۆژ زیاتر دەبیت.

بەلام دەربارەى ئەوەى کە خەباتى چینایەتى پەیوەست دەکەى بە کیشەى کوردەو دەڵێی "لە کاتیکیشدا کوردو کیشەکەى مەسەلەیەکە ئەوەندەى لەبەر کوردبونە هیندە پەیوەندیەکى بە شتیکى ترەوە نیە." وەکو پیشتر باسم کرد خەباتى چینایەتى بنەمایەکى جیاوازو زۆر مەحکەمى هەیە لە گشت دنیاى ئیستادا، خەباتى چینایەتى لە کیشەى کوردەوە سەرچاوە ناگریت ، بەلکو بە پیچەوانەوە کیشەى کورد بەرهەمیکی کۆمەلگاى چینایەتىو چەوسانەوەى چینایەتى و خەباتى چینایەتیە. هەلبەت خەباتى چینایەتى بە ریشەییترین و باشترین ریگاچارە، کیشەى کوردو هەموو کیشەکانى ترى کۆمەلگاش چارەسەر دەکات. بەلام چ لەوە ئاشکراترو ئاسان ترە کە ببیننن، ئەمرۆ خەلکى کوردستانى عیراق ستەمى میللیان لەسەر نیە و کەس بە بۆنەى کوردبونەوە زولمیان لیناکاتز بەلام ئەوانەى کیشەى کوردو ستەمى میللیان کرد بە پلیکانەى  سەرکەوتن بۆ سەر کورسى دەسەلات، ئەمرۆ زۆلمیکى زۆر گەورەو و بیسنور لە هاولاتیانى کوردزمان دەکەن. تا رادەى ئەوەى بەشیکى زۆر لەو خەلکە کوردزمانە ناچارکراوە خۆزگە بە سەردەمى رژیمى فاشیستى بەعسى عەرەبى بخوازێ..

میدیا/ کورد ژیرخان و پیگە ئابوریەکەى لەژیر رکیفى بەکاربردنء تواناى وەبەرهینانى خویدا نیە، دروشم و، تەبلیغاتى حزبى کۆمۆنیستى چى دەخاتە سەر کەمکردنەوەى مەینەتیەکانى ئەو خەلکە مەزلومەى بە هۆى کوردبونەوە دەچەوسیندریتەوە؟..

ریبوار ئەحمەد/ خەلکى کوردستان بە دریژایى دەیان سالى رابردوو بە درندانەترین شیوە زوڵم و ستەمیان لیکراوەو بە ووتەى ئیوە چەوسینراونەتەوە. بەلام ئەمرۆ ئیتر ئەوە راستى و حەقیقەت نیە کە بوتریت "ئەم خەلکە مەزلومە بە هۆى کورد بوونەوە دەچەوسیندرینەوە" لانى کەم لە ئیستاى عیراقدا ئیتر خەلکى کوردزمان بە هۆى کورد بونەوە چەوساوە نین. تەنانەت ئیستا ئەحزابى ناسیونالیستى کورد بەشیکن لەو دەسەلاتەى لە ئەمرۆى عیراقدا خەلک دەچەوسینیتەوە  و بەحەق وەکو چەوسینەر تەماشایان دەکریت.

من پیم وایە پرسیارەکەتان گەلیک لە میژوو بە دوا کەوتووە. ئەگەر لە سالانى هەشتاکان و تەنانەت نەوەدەکان و هەتا پیش لە روخانى رژیمى فاشیستى بەعس، ئەم قسەیەتان لە بارەى "دروشم و تەبلیغاتى حیزبى کۆمۆنیست"ەوە بکردایە، دەکرا جیگاى باس و جەدەل بیت و رونکردنەوە هەلگریت. بەلام کاتیک لە سالى 2008 دا، واتە دواى تیپەرینى 5 سال بەسەر روخانى بەعس، دواى 5 سال لە شەریکبونەوەى ناسیونالیزمى کورد لە دەسەلاتى سیاسى مەرکەزى عیراق، ئیستا ئیتر کیشەو گرفتەکانى خەلکى کوردستان و "مەزلومى" ئەو خەلکە لەوەدا نیە کە دەسەلاتیکى غەیرە کوردى "بە هۆى کوردبونیانەوە دەیانچەوسێنیتەوە". بەلکو گرفتى ئەو خەلکە ئەوەیە دەسەلاتیکى کوردى تالانچى و میلیشیایى و پابەندنەبوو بە هیچ پرەنسیپ و پیوانەو یاسایەکى مەدەنى، ژیانى لیکردون بە دۆزەخ ، لە هەرچى ماف و پیداویستى سەرەتایى ژیان هەیە مەحرومى کردون. تەنانەت ئەو نەوت و گازو بەنزین و کارەباو ئاوەى کە کاتى خۆى بەعسى فاشیست بە خۆرایى بۆى دابینکردبوون، ئەم دەسەلاتە "خۆمالیە" قەترە قەترە بە نرخى خوین بە خەلکى دەفرۆشیتەوە. لە جیاتى ئەو برنج رۆن و شەکرو چاو شیرە کوالیتى بەرزەى کە پیشتر بە خۆرایى دەدرا بەخەلک، ئیستا دەسەلاتى کوردى "خۆمالى" مەوادى ئیکسپایەرى مەرگهینەرى عەمبارەکانى میسرو سوریایان دەرخوارد دەدەن. ئەگەر یاساو پیوانەیەکى مەدەنى و ئینسانى لە ئارادا بوایە دەکرا نیشانبدریت کە ئەم دەسەلاتەو ئەم سیستەمى خۆراک دابەشکردنەى ئیستا بەرپرسە لە مەرگى هەزاران کەس کە بە نەخۆشیەکانى دل و خوین و سەرەتان و...گیانیان لەدەستداوە، لەو شەوە خەلکانیک بەم کارە بوون بە ملیاردیو ملیونیر. ئایا پیویست دەکات باسى ئەو جەهەنمەش بکەین کە لە سایەى دەسەلاتى خۆمالیدا بۆ کوشتارو بەردبارانکردنى ژنان و هەراسان کردنى لاوان و کوشتنى مندالان بەرپاکراوە؟ ئایا پیویست دەکات باسى ئەو گیژاوە سیاسیە بکەین کە بەپآى سیاسەتى دۆستانى ناسیونالیزمى کوردو تەرحى فیدرالیزمى ناسیونالیستەکان، کوردستانى تیایدا راگیراوە....؟ کیشەکانى ئیستاى کۆمەلگاى کوردستان ئەمانەن و بەرنامەو سیاسەت و دروشم و تەبلیغاتى حیزبى کۆمۆنستیش بۆ چارەسەرى ئەمانەیە. بەرى ئاسمان بەبیژنگ ناگیرێ، خۆ ناکرێ ستەم و زۆردارى میللى 20 سال لەمەوبەرى رژیمى فاشیستى بەعس بکریتە بەهانە بۆ قەبلاندنى زۆردارى و راوڕوت و نەهامەتیە بیسنورەکانى ئێستا.

میدیا/ چەپەکان بۆ نەیانتوانیوە یەکیتیەکى متمانەدار لە نیوان خۆیان دروستبکەن، لە کاتیکدا ئەوە وەک لاوازیەکى بابەتى لەسەر موسلمانان و دنیا بینى ئیسلام و ئیسلامیەکان قسە لیدەکەن؟...

ریبوار ئەحمەد/ ئەوەى ئیوە بە "چەپەکان" ناویان دەبەن، یان هەموو ئەوانەى بە چەپ خۆیان دەناسینن، یەک بایەت نین تا بکریت "یەکیتیەکى متمانەدار لە نیو خۆیاندا دروست بکەن". ئەوانە یەک بزووتنەوە نین تا بکریت لەیەک یەکیتیدا کۆبنەوەو یەک بگرن. ئیمە رەوتیکى چەپى تایبەتین کە ناوى کۆمۆنیزمى کریکاریمان لەسەر خۆمان داناوە. بەلام بەدەر لە ناوەکەمان تیراوانینى خۆمان بۆ دنیاى ئەمرۆ و بۆ بزووتنەوە بورژوازیەکان بۆ کۆمۆنیزم و بۆ حیزب و بۆ خەباتى چینایەتى و شۆرش و بۆ گەیشتن بە دەسەلات و بۆ بەرنامەى کۆمەلگاى سۆسیالیستى هەیە. کە جیاوازى بنەرەتى هەیە لەگەل تیراوانینى ئەو لایەنانەى تر کە خۆیان بە چەپ دەزانن. ئەو رەوتانەى تر کە خۆیان بە چەپ دەزانن هەن چەپى ناسیونالیستن، هەن چەپى دیموکراتیکن، هەن چەپى تەقلیدین و پایەکانى خۆیان لەسەر جیگاوریگاو نقدى وردەبورژوازى لە کۆمەلگاى ئیستا داناوە. بەهەرحال دەمەوى ئەوە روونبکەمەوە کە ئەوانەى ئیوە رەنگە لەسەر بناغەیەکى ئیدۆلۆژیک وەکو یەک بزووتنەوە بە ناوى "چەپ" چاویان لیدەکەن، یەک بزووتنەوەو یەک نەریتى سیاسى-چینایەتى نین، لە بەرنامەء سیاسەتء ئامانجەکانیشیاندا یەکناگرنەوە. بۆیە ناشتوانن ئەو یەکێتیە دروست بکەن کە باستان کرد.

هیچ کاتیش چەپ لەسەر بناغەى یەکیتى و یەکگرتنى رەوتە چەپە جیاجیاکان بەهیزو متمانەدار نەبووە. بەلکو چەپ بۆ ئەوەى بەهیزبیت دەبیت بزووتنەوەیەکى بەهیز و حیزبیکى بەهیز لە دەورى خەتء نەریتء تیراوانینیکى سیاسى مارکسیستى و کریکارى ماکزیمالیست پیکبهینیت. ئەگینا ئەگەر گەورەبونەوەکە لەسەر بناغەى معدەلگرتنى نیوان خەت و تیراوانینە جیاجیاکان و داشکاندنى جەوهەرى مارکسیزمء کۆمۆنیزم بیت، ئەنجامەکەى دەکاتە لەدەستدانى خەسەلەتەکانى چەپى کریکارى و مارکسیستى.

میدیا/ چەپەکان پییان وایە ئاین شتیکى سەیرە، یان پیتان وایە خودى مرۆژ لەو سەیرترە، باوەر ناکەیت حەقیقەت مەسەلەیەکى ریژەییە، بە مانایەکى تر دەپرسم دەتوانیت پیمان بلییت ئیوە چین؟..

ریبوار ئەحمەد/ من نازانم مەبەستت کام چەپە کە ئاین و مرۆڤیان بەلاوە سەیرە؟ من خۆم هیچ لەوانەم بەلاوە سەیرنیە. دەزانم هەرکام لەوانە لە چ پرۆسەیەکى تاریخیدا پەیدابوون و چۆن پەرەیان سەندوەو گەیشتون بە دنیاى ئەمرۆ. لەم بارەیەوە لەسەر دین و چۆنیەتى سەرهەلدانى نوسراوم هەیە. بەلام بەراستى ئەوەم بەلاوە سەیرە کە بونەوەوەریکى هوشیارى وەکو مرۆڤ سەیرى لە خۆى بیت . لەوە سەیرتر ئەوەیە کە رۆژنامەو رۆژنامە نوسان ئەم قسانە بەجدى بگرن. بۆیە بەجدى گرتن و بە جدى خستنەرووى ئەم پرسیارەم بەلاوە سەیرە.

میدیا/ باوەرناکەى خودى ئایدۆلۆجیا بەرەو کالبونەوە بچیت، لە کاتیکدا زۆریکى زۆرتر لە بیرکەرەوانى ئیوە پییان وایە ئیوە ئەوەندى کەسان و هەوادارانیکى میسالین، هیندە بابەتى نین؟..

ریبوار ئەحمەد/ پیشتر لە بارەى ئایدۆلۆجیایەوە قسەم کرد. وا دیارە ئیوە تیگەیشتنیکى ترتان لە ئایدۆلۆجیا هەبیت. بەو تیگەیشتنەى من لە ئایدۆلۆجیا هەمە، نەخیر من واى دەبینم کە ئایدۆلۆجیا جیاوازەکان لە ناسیونالیزمەوە تا ئیسلام و لیبرالیزم و کۆمۆنیزم و فاشیزم و راسیزم و تەنانەت نازیزیم، نەک هەر بونیان هەیە، بەلکو بە کۆنەپەرستانەترین و دژى ئینسانترین ئایدۆلۆجیاکانەوە خەریکن خۆیان بەرهەم دەهیننەوەو کۆمەلگا پۆلاریزە دەکەن.

لە راستیدا من لە سایەى دنیاى ئەمرۆو بالادەستى دوو دەیەى بالى راستى بۆرژوازیدا، رەوەندەکە پیچەوانە دەبینم. ئیوە چۆن پیتان وایە ئایدۆلۆجیا بەرەو کالبونەوە دەچیت؟! مەگەر نابینن بەبەرچاوتانەوە، مەسحیەت کە سالەهایە رووى لە لاوازى کردوە، ئیستا رەوتیکى پەرەسەندنەوەى پەیداکردوەتەوە؟ مەگەر نابینن نازیزیم و فاشیزم ء راسییزم کە دەیان سالە دوچارى گەورەترین ریسوایى هاتنء بونە مایەى  شەرمەزارى، ئیستا هەن لە جەرگەى تەمەدونى غەربیدا شانازى پیوە دەکەن؟ مەگەر نابینن ئیسلام لە ئایدۆلۆجیایەک بۆ ئەفیونى جەماوەرەوە بووە بە ئایدۆلۆجیایەک بۆ کوشتارو سەربرینى بە کۆمەلى خەلکى مەدەنى و کردنى ئینسان بە بۆمبى کوشتارى جەماعى؟ من پیم وایە ئەوانەى کە باسى بەسەرچونى دەورى ئایدۆلۆجى دەکەن، لەژیر ئەم دروشم و پروپاگەندەیەدا خۆیان ئایدۆلۆجیایەکى تایبەت دەرخواردى خەلک دەدەن. سەردەمى دواى شکستى بلۆکى شەرق، دیموکراسى ریک ئەم کارەى کرد. وەکو ئەوەى خودى دیموکراسى ئایدۆلۆجى نەبیت، دەیانگوت دەورانى دەسەلاتى ئایدۆلۆجیەکان تەواو بووەو ئیتر دەورانى دیموکراسیە!!

دەربارەى ئەوەى کە کەسانیک پییان وایە ئیمە ئەوەندەى میسالین بابەتى نین. راستى ئەوەیە رۆشنبیریى ناسیونالیستى کوردى فەقریکى زۆرى هەیە، زۆر مەسەلە بەپێی مەزاج و هەلویستى سیاسى و فەقرى رۆشنبیریى خۆیان، لە دەرەوەى پرەنسیپ و پیوانە زانستى و ستانداردە جیکەوتە جیهانیەکانەوە، لیکدەدەنەوە. ئەگەر باسەکەت فەلسەفى بیت، ئەوە لە دنیاى فەلسەفیدا ماددى و میسالى تەعریفى خۆى هەیە. وەلامى ئەو پرسیارەى کە ئایا ئەم جیهانە لەلایەن خواوە خوڵقینراوە، یان لە هەر لە ئەزەلەوە هەبووە؟ فەلسەفەو فەیلەسوفەکان بەسەر دوو ئۆردوگاى فەلسەفیدا دابەش دەکەن. ئەوانەى کە پێیان وایە روح لە پیش سروشتەوەیە و خوادا ئەم جیهانەى خولقاندوە سەر بە ئۆردوگاى فەلسەفى میسالین، ئەوانەشى کە پێیان وایە سروشت بنەرەتیە، سەر بە قوتابخانە جیاجیاکانى ماتریالیزمن. بەپآى ئەو تەعریفە نەک خۆمان بەلکو مخالفینى ئیمەش، ئیمە لە نیو ئۆردوگاى ماتریللستیدا دادەنین.

بەلام ئەگەر باسەکەت سیاسى و عەمەلى و پەیوەست بە زانستى کۆمەلایەتیە، من دەزانم لەم کۆمەلگایەدا جۆرەها ئایدۆلۆجى و ئەفکار میشکى بەشەر بەوە دەکوتیتەوە کە چەسانەوەو نایەکسانى و ناسیونالیزم و شەرو سەرکوت و فاشیزم و نازیزم و بەربەیەتیک کە ئیستا لە ئەفغانستان و عیراق و لوبنان و فەلەستین و دارفۆرو ئیران و...هتد، بەریخراوە بابەتیء واقعى و معقولن، بەلام ئازادى و یەکسانى و بەختەورەى و خۆشگوزەرانى و... بەو جۆرەى باستان کردن میسالین. نەک بە مانا فەلسەفیەکەى بەلکو بەو مانایەى کە خەیالى و ناواقعین. باوەرکەن ئەم بۆچون و تیگەیشتنە ئەو ئایدۆلۆجیانەى لە پشتەوە راوەستاوە کە ئیوە دەلین کاتى بەسەر چووەز تا ئەو جیگایەى بە تیراوانینى زانستى دەگەریتەوە من بایى پوشیک بایەخى زانستى بۆ ئەو ئایدۆلۆجى و تیروانینە قایل نیم. بەلام لە مەیدانى واقعدا دەزانم چ هیزو پیویستیەک لە پشتى ئەم پروپاگەندانەوە راوەستاوە، دەزانم دەبى وەکو واقعیکى نا منعقول بیبینى و مامەلەى لەگەڵ بکەیت.