hkkurdistan.org
عەبدوڵا مەحمود
بەدوای جەنگی ١٢ ڕۆژەی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەل ئیران، شەپۆلێکی تری هێرشی درۆنی بۆسەر هەرێم بەگشتی و بۆسەر کێڵگە نەوتییەکان بەتایبەتی دەستی پێکردووە. لەگەل ئەوەدا هێرشەکان رۆژانەن و بەغدا و هەرێم باسی بوونی زانیاری لەسەر ئەم هیرشانە و ئەو جێگایانە دەکەن کە درۆنەکانیان لێوە ئاراستە دەکرێت، بەڵام بە کردەوە نەک هیچ هەنگاوێکیان بۆ بەرگرتن پێیان نەگیراوەتە بەر، بەڵکو زانیاری پێویستیش بە هاوڵاتیان نەدراوە.
گومان لەوەدا نییە ئەم هێرشە درۆنیانە لەلایەن گروپ و هیزگەلی ناوخۆی عێراقەوە ئاراستە دەکرێن، کە هۆکارو پاڵنەریان هەیە.
هۆکارە سەرەکیەکانی ئەم هێرشانە راستەوخۆ پەیوەندی بە جەنگی ١٢ رۆژەوە هەیە. لەماوەی ١٢ رۆژی جەنگ و پێش دەستپێکی جەنگەکە، هیزو لایەنە سیاسیەکانی بۆرژوازی کورد بەتایبەت هێز گەلی بەشدار لە دەسەڵات، بەجیا لە دەرکردنی چەند بەیاننامەیەک وەکو ئیدانەی هیرشەکان و جەنگ لەدژی ئێران، بەڵام بەکردەوە و لە لێدوانی بەرپرسانی هەر ئەو لایەنە سیاسیانەوە، ئەوە دەبینراو بانگەشەی بۆ دەکرا، کە ئەم جەنگە کۆتایی بە هەژموونی ئیران لە ناوچەکە دەهێنێت. بۆچوونی زاڵیان ئەو بوو، ئەم جارە سەری ئەو مارە پان دەکرێتەوە کە پەل و پۆیەکانی لە رۆژهەڵاتی ناوەراستدا، کراوە. زوربەی هەرەزۆری هیزەکانی ناسیونالیزمی کورد، ئومێدی خۆیان بەوە گریدابوو کە ئەم جەنگە کۆتایی بە رژێمی ئیران دەهێنێت، یان هێندە لاوازی دەکات کە دەتوانێت خرۆشانی ناوخۆیی لە ئیراندا بەدوای خۆیدا بهێنێت. لەو چوارچیوەیەشدا هیزەکانی لایەنگری ئیران کە باڵادەستی سیاسیان بەسەر عێراقدا هەیە، دەکەونە پێگەیەکی لاواز و هاوسەنگی هیز لە ململانێی نێوان بەغدا و هەرێمدا بە سودی هەرێم دەشکێتەوە. لەئاڵوگۆڕیکی ئاوادا لایان وابوو خواستەکانی خۆیان لەسەر داهات و سامان و دەسەڵات و بەشداری سیاسی بەسەر بەغدادا دەسەپێنن. جەنگ کۆتاییهات و ئەم پێشبینیانە روویان نەدا، ئیران گورزی سەربازی بەرکەوت و بەشێک لە فەرماندە سەربازی و هەواڵگری و زانایانی ئەتۆمی کوژران، بەڵام ئەو گورزە زۆر لەوە کەمتر زیانی بەدواوە بوو کە دەوڵەتی ئیسرائیل و ئەمریکا، نەخشەیان بۆ کێشابوو. جیا لەوانە ئەم هێرشە غافلگیرانەیە، نەیتوانی بە ئامانجەکانی خۆی بگات، کە بەپلەی یەکەم ملدانی ئیران بە ویستەکانی ئەمریکا و دەست هەڵگرتنی لە لێدان لە بەرژەوەندیەکانی لە ناوچەکەدا، چوونە ناو بازنەی بەرژەوەندییەکانی و دوورخستنەوەی لەنزیکایەتی و هاوپەیمانیەتی لەگەڵ جەمسەری روسی و چینی، راگرتنی پیتاندنی یۆرانیۆم، دەستکورتکردنەوەی لە هەژموونی بەسەر دۆخی سیاسی عێراق و …تاد. بەدی نەهاتنی ئەم ئامانجانەی ئەمریکا و ئیسرائیل، کاردانەوەی ئیران بەرامبەر بە ئیسرائیل و بە نیشانەگرتنی ناوجەرگەی شارە سەرەکیەکانی و بەزاندنی توانای بەرگری ئەمریکی و ئیسرائیل، کە بەوێنەی هیزی لەشکان نەهاتوو، ئاسمانی پارێزراو وێنا دەکران، هاوکیشەکانی پێچەوانە کردەوە و سەرئەنجام راگرتنی جەنگ بووە ناچاری و لەلایەن ترمپ و ئەمریکاوە، بریاری راگرتنی جەنگ درا.
راگرتنی جەنگ و هاتنە دەرەوەی ئیران بێ ئەوەی خۆی رادەستی ویستەکانی ئەمریکا بکات، لەگەڵ وەدی نەهاتنی ئامانجەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، خەون و خۆشباوەری هیزەکانی بۆرژوازی کوردیشی زڕاند. هاوکات ئەوە بواری کردەوە کە هیزە باڵادەستەکانی عێراق و هیزە نیابەتیەکانی ئیران، لە پێگەیەکی بەهیزتردا خۆیان دەربخەن و لەو نێوەشدا تۆڵە لە خۆبەستنەوەی ئاسۆی هیزەکانی ناسیونالستی کورد بەجەنگ و پشتیوانی لە بەرەی ئەمریکا بکەنەوە، کە بە ئاشکرا بەیانیان دەکرد. زیاتر لەوەش هێزو لایەنە باڵادەستەکانی عێراق، دوای جەنگی ١٢ رۆژە بواری ئەوەیان بۆ رەخسا، کە ئەو پرۆسەیە درێژە پێبدەن کە بەدوای ١٦ ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٧وە دەستیان پێکرد، بەڵام بەهۆی گورزی حەماس لە ئیسرائیل لە حەوتی ئۆکتۆبەر و هیرشی بەردەوام و درندانەی دەوڵەتی ئیسرائیل بۆسەر فەلەستینیەکان و روداوەکانی دواتردا توشی راوەستان هات. لەو ماوەیەدا دەسەڵاتی سیاسی هەرێم خۆی لە پابەند بوون بە ڕیکەوتننامەکانی لەگەڵ بەغدا دزییەوە، لەوانە رادەستکردنی نەوت بە سۆمۆ. رادەستکردنی داهاتی نانەوتی و دواتریش پرسی تەوتین…. لەوەش زیاتر هەرێم دەستی لە فرۆشتنی نەوت بە قاچاغ هەڵنەگرت و تەنانەت کەوتە بەستنی گریبەستی نوێ و خۆ دزینەوە لە هەموو بەرپرسیایەتییەکیش بەرامبەر بە خەڵکی کوردستان.
کۆتایی هاتنی جەنگی ١٢ رۆژە بە کردەوە بووە برگەیەکی نوێ لە پەیوەندی نێوان دەسەڵاتی هەریم و بەغدا، لە هاوکیشە و ئارایشێکی تازەدا. دەسەڵاتی بۆرژوازی لە عێراقدا لەگەڵ ئەوەدا کە دەرگیری چەندین گرفتی سیاسی و ئابوریی و ناخۆیییە، بەڵام ئامادە نییە وەکو پێشوو بیدەنگە بکات لەبەرامبەر زیادە رەویەکانی بۆرژوازی کوردا چ لە فرۆشتن و بە قاچاغ بردنی نەوت و لوشدانی داهاتی نانەوتی و خۆ دزینەوە لە رێکەوتننامەکان و چ لە پەیوەند بەپرسەکانی داهاتوو لە پرسی هیزی چەکداری ناحکومی و تایبەتی، ئەمنیەتی سنور، گریبەستی ئابوری و پەیوەندییەکان و …تاد. لەو چوارچیوەیەدا بۆرژوازی لە عێراقدا هەم دەست بۆ فیدرالیزم و دەقە دەستورییەکان دەبات، کە بەسودی دەسەڵاتی بۆرژوازی کورد نییە، هەمیش ژینگە بۆ هیزە سێبەرە میلیشیاییەکان ئاوەڵا دەکات تا چۆرە بری دەرهینانی نەوت بکات و ڕێگە لە فرۆشتنی بەشێوەی نایاسایی بگرێت. دیارە ئەوە بەو مانایەی نییە دەسەڵاتی بۆرژوازی عێراقی دەسەڵاتێکی عەدالەتخواز و پاکە، بە پێچەوانەوە دەسەڵاتی بۆرژوازی عیراق، دەسەڵاتێکی گەندەل و تاڵانچی “دزی سەدەیە”.
هیرشی درۆنەکان بۆسەر هەرێم و بەتایبەتی بۆسەر کێلگە نەوتییەکان لەگەڵ ئەوەدا، بوار دەدات بە بۆرژوازی کورد خۆی لە ڕیکەوتن لە ناردنی نەوت بە پاساوی زیان کەوتن بە دەرهینانی نەوت بدزێتەوە، بەڵام پەیامی ئەو هیز و لایەنانەی هیرشی درۆنی دەکەنە سەر دەسەڵاتی هەرێم، واوەتر لە زیان گەیاندن بە پرسی نەوت و راگرتنییەتی، بەڵکو هیرشێکە بۆسەر پیگەو دەسەڵاتی بۆرژوازی کورد لە ئاستێکی فراوانتردا بۆ مل کەچ پێکردنی تەواوەتی بە دەسەڵاتی بۆرژوازی عیراقی.
بۆرژوازی کورد، لەبەرامبەر بەو ئامانجەی حکومەتی و عێراق و هیزە میلیشیاییەکانی سەر بەئیران، هیچ کارتێکی بەدەستەوە نییە جگە لەوەی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بپاڕێتەوە هاوکاریان بکات و ئەرکی پاراستنیان بگرێتە ئەستۆ، بەڵام کۆمەڵگەی نێو دەوڵەتی هێندەی چاوی لە ئاسییکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵ عێراقدا وەکو وڵاتێکی سەربەخۆ و گرنگ لە ناوچەکەدا، هێندە گرنگی بە دەسەڵاتێکی لۆکاڵی و نافەرمی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا نادەن.
قوربانیانی سەرەکی ئەم دۆخە لە ململانێی بەغدا و هەرێم و گرژییەکانیان کە لە بنەرەتدا لەسەر داهات و دەسەڵاتە، خەڵکی کوردستان و بەتایبەتی فەرمانبەرانن. وە خەڵکی کوردستان بەجیا لەوەی لەگەڵ دەسەڵاتی حزبۆکراتی و میلیشیایی و بنەماڵەیی تاڵانچی بۆرژوازی کورد بەرەو روون، هاوکات لەگەڵ دەسەڵاتی تاڵانچی و قەومی و دینی و هیز گەلی میلیشیایی نۆکەرە پیشەی عێراقیش بەرەو روون.
خەڵکی کوردستان لە نارەزایەتی حاشاهەڵنەگر و ئاشتی هەڵنەگر لەبەرامبەر بۆرژوازی کوردو هێزەکانیدا نەک نابێ هیچ خۆشباوەریەکیان بە دەسەڵاتی بۆرژوازی هیزەکانی لە عێراقدا هەبێت، بەڵکو لە جیگای ئەوە دەبێ لە رێگای پشت بە خۆبەستن بگرنە بەر و ئاسۆی خەباتکارانەی خۆیان لە ئاسۆی هیزەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی و جیا بکەنەوەو پەرە بە هاوخەباتیان لەگەڵ جەماوەری نەداری عیراقدا، بدەن، لە پیناو کۆتاییهینان بەو فۆرمە لەدەسەڵات کە هیچ جیگایەکی بۆ مافی هاوڵاتی بوون و مافە فەردی و مەدەنیەکانی عێراق و کوردستاندا نییە.
