hkkurdistan.org
توانا محەمەد نوری
لەکاتێکدا کە زۆرینەی خەڵکی کوردستان لەژێرباری قورسی گرانی، بێکاری، هەڵاوسانی بازاڕ و دواکەوتنی مووچەدا دەچەوسێنرێنەوە، لە ناوەندی شاری هەولێر پڕۆژەی “مزگەوتی گەورەی بارزانی” وەک هێمایەکی لووتبەرزانەی جیاکاریی چینایەتی قۆناغەکانی کۆتایی دەبڕێت. ئەم پڕۆژە زەبەلاحە کە ڕووبەرەکەی زیاتر لە ١٢٥ هەزار مەتر دووجایە، تەنیا باڵەخانەیەکی ئایینی نییە، بەڵکو نمایشێکی دەسەڵاتگەرانەی سەرمایەیە لەسەر حسابی برسییەتی و مەینەتییەکانی چینی کرێکار و خەڵکی کەمداهات. بونیادنانی تەلارێکی لەم شێوەیە لەناو جەرگەی قەیرانێکی خنکێنەردا، نیشاندەری ئەو دووڕیانە قووڵەیە کە لەنێوان بەرژەوەندیی کەمینەیەکی بۆرجوازیی حزبی و ژیانی زۆرینەی خەڵکدا دروست بووە.
ئەمڕۆ دەسەڵاتی سیاسی لە هەرێم گەیشتووەتە بنبەستێکی مێژوویی و ئیفلاسی دارایی خۆی ڕاگەیاندووە. کاتێک ئامرازەکانی بەڕێوەبردن و ئابووری لەدەست دەچێت، دەسەڵاتدار تەنیا یەک ڕێگەی بۆ دەمێنێتەوە: ئەویش گۆڕینی شکستی سیاسییە بۆ جۆرێک لە “شانۆگەریی پیرۆز” تا لەو ڕێگەیەوە تەمەنی خۆی درێژبکاتەوە. ئەم پڕۆژە ملیۆن دۆلارییانە هەوڵێکی چەواشەکارانەن بۆ شاردنەوەی ئەو ڕاستییەی کە تەواوی ژێرخانی وڵات لە لێواری داڕماندایە و سیستمەکە چیتر هیچ شتێکی نییە بۆ پێشکەشکردنی بە مرۆڤەکان، جگە لە وەهم و نادادی.
لەڕوانگەی چینی کرێکار و چەوساوەکانەوە، ئایین لەم جۆرە کاتانەدا وەک ئامرازێکی سیاسی و ئایدۆلۆژی لەلایەن بۆرجوازیی دەسەڵاتدارەوە بەکاردێت بۆئەوەی پاساوێکی وەهمی و ناواقیعی بۆ نادادییە مادییەکان دروست بکات. وەک چۆن کارڵ مارکس دەڵێت: ‘ئایین تلیاکی گەلانە؛ ئایین نازی ئەو بوونەوەرە چەوساوەیەیە کە لە جیهانێکی بێڕۆحدا دەژی‘؛ لێرەشدا دەسەڵات دەیەوێت بەم دووکەڵە پیرۆزە، بڵێسەی ناڕەزایەتییەکان بکوژێنێتەوە و تووڕەیی جەماوەر بەرەو بێدەنگی و ملدان ئاڕاستە بکات. ئەمە بەکارهێنانی ئایینە وەک ئامرازێکی بێهۆشکەر، بۆئەوەی مرۆڤی برسی و بێکار لەجیاتی خەبات بۆ نان و مافە زەوتکراوەکانی، سەرسامی منارە بەرزەکان بێت و لە ئاست تاڵانیی سەروەت و سامانی گشتیدا بێدەنگ بێت.
تێچووی ئەم پڕۆژەیە کە لەپشت پەردەی نادیاریدا بە دەیان ملیۆن دۆلار دەخەمڵێندرێت، لەڕاستیدا ئەو “بەهای زیادە” و سامانی گشتیەیە کە لە دەمی کرێکاران و فەرمانبەران گیراوەتەوە. هەموو خشتێکی ئەم دیوارانە بە پارەی پاشەکەوت و لێبڕینی مووچەی ئەو باوکانە بونیاد نراوە کە ڕۆژانە شەرمەزاری بەردەم خێزانەکانیان دەبن. ئەمە دزینی ڕاستەوخۆی ڕەنجی دەستی خەڵکە بۆ بونیادنانی شکۆیەکی ساختە، کە تێیدا خشتی پیرۆز بەکاردەهێنرێت بۆ پەردەپۆشکردنی دزییەکی گەورەی بۆرجوازی لە قووتی خەڵک.
هەرچەندە دەسەڵات بەپێچەوانەی هەموو بنەماکانی شەفافیەت، تێچووی ڕاستەقینەی ئەم پڕۆژەیەی شاردووەتەوە، بەڵام خەمڵاندنە ئەندازیارییەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە بونیادنانی تەلارێکی لەم شێوەیە لەسەر ڕووبەری ١٢٥ هەزار مەتر دووجا، دەیان ملیۆن دۆلاری تێپەڕاندووە. ئەم سەرمایە زەبەلاحە دەیتوانی ژێرخانی وێرانبووی ئەم وڵاتە بونیاد بنێتەوە؛ بەو پارەیە دەکرا زیاتر لە دەیان قوتابخانەی مۆدێرن بونیادبنرێت، یان بەشێکی بەرچاو لە پێداویستییە پزیشکییەکانی نەخۆشخانەکانی هەرێم دابین بکرێت. بەڵام هەڵبژاردنی “کۆنکرێت” لەبری “ئینسان“، گەورەترین بەڵگەی ئەو عەقڵیەتە سیاسییەیە کە شکۆی باڵەخانەکان بە گرنگتر دەزانێت لە شکۆی ئەو مرۆڤانەی کە لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین.
ئەم پڕۆژەیە تەنیا نمایشێکی ڕواڵەتی نییە، بەڵکو بەشێکە لە “ئابووریی تاڵانکاری” کە تێیدا سەرمایەی گشتی بەناوی پڕۆژەی خێرخوازییەوە دەگوازرێتەوە بۆ گیرفانی کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەت کە سەر بە هەمان نوخبەی دەسەڵاتدارن. لێرەدا بۆرجوازیی حزبی دووجار قازانج دەکات؛ جارێک بە دزینی بودجەی گشتی بۆ ئەم پڕۆژە زەبەلاحە و جارێکی تر بە وەرگرتنی گرێبەستی جێبەجێکردنی پڕۆژەکان لەڕێگەی کۆمپانیا سێبەرەکانی خۆیەوە. ئەمە سوڕێکی گەندەڵی و چەوساندنەوەیە کە تێیدا ئایین دەکرێتە قەڵغانێک بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە داراییەکانی کەمینەیەک کە لەسەر ڕەنجی ملیۆنان مرۆڤی ماندوو دەژین.
لەکاتێکدا منارەکانی ئەم مزگەوتە بەرەو ئاسمان بەرز دەبنەوە، ژێرخانی پەروەردە و تەندروستی لە هەرێمدا خەریکە دەچێتە ژێر خاک. نەخۆشخانە گشتییەکان بەدەست کەمبوونی دەرمانەوە دەناڵێنن و سەدان قوتابخانە هەن کە پۆلەکانیان شایستەی خوێندنی قوتابی نین. دەسەڵاتی سەرمایەداریی حزبی، وەبەرهێنان لە کۆنکرێت و نمایشی تەلارسازیدا بە گرنگتر دەزانێت لە وەبەرهێنان لە ژیان و تەندروستیی ئینسانی هەرێمدا، چونکە بەردەکان بێدەنگن و تەنیا خزمەت بە ناوبانگی سیاسی دەکەن.
بێکاری لەناو گەنجانی کوردستاندا گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار و زۆرینەیان ئایندەی خۆی لە کۆچکردنی بەکۆمەڵدا دەبیننەوە. بەو سەرمایە گەورەیەی بۆ ئەم مزگەوتە شاهانەیە خەرجکراوە، دەکرا چەندین کارگە و ناوەندی بەرهەمهێنان بونیاد بنرێت کە هەلی کار بۆ هەزاران گەنج بڕەخسێنێت و ژێرخانێکی ئابووریی ڕاستەقینە دروست بکات. بەڵام بۆرجوازیی فەرمانڕەوا ناوبانگی بنەماڵەیی و مانەوەی سیاسیی خۆی لەپێش هەموو پێداویستییەکی ئینسانی و بەرهەمهێنەرانەی کۆمەڵگەوە داناوە.
ئەمڕۆ هەرێمی کوردستان بووەتە زیندانێکی گەورە کە تێیدا حکومەت تەنیا وەک دەزگایەکی باجکێشان و پۆلیسێکی ناوخۆیی بۆ پاراستنی سەرمایە کار دەکات. کاتێک سیستمێک توانای دابینکردنی سەرەتاییترین خزمەتگوزارییەکانی وەک ئاو و کارەبا و تەندروستی نییە، بەڵام بۆ پڕۆژەی ڕواڵەتی و نمایشکاری هەمیشە بودجەی ئامادەیە، نیشان دەدات کە جڵەوی ئابووری لە خزمەت بەرژەوەندیی بۆرجوازیی مشەخۆردایە نەک زۆرینەی بەرهەمهێنەر. ئەمە ئیفلاسی تەواوەتی پڕۆژەیەک دەسەلمێنێت کە پشتی لە بەرژەوەندییەکانی خەڵك کردووە.
ئەم جۆرە لە تەلارسازیی شاهانە، تەنیا بینا نین، بەڵکو “تەلارسازیی ترساندن و بچووککردنەوەی مرۆڤن“. کاتێک تاکی هەژار و کرێکار دەچێتە بەردەم ئەم دیوارە مەڕمەڕییانە و ئەو منارە بەرزانە، مەبەست لێی ئەوەیە هەست بە بچووکی و بێدەسەڵاتیی خۆی بکات لەبەرامبەر گەورەیی و هێزی بێبڕانەوەی نوخبەی دەسەڵاتدار. ئەمە هەوڵێکە بۆ چەسپاندنی ئەو وەهمەی کە دەسەڵات هەمیشەیی و خوداییە. لێرەدا کۆنکرێت دەبێتە ئامرازێکی دەروونی بۆ کوشتنی ئیرادەی گۆڕانکاری لە ناخی مرۆڤە چەوساوەکاندا.
ئەم تەلارە شاهانەیە وەک تەڵەیەکی دەروونی وایە کە دەیەوێت واقیعی هەژاری لە مێشکی خەڵکدا بسڕێتەوە. پێیانوایە کە کاتێک باوکێکی دەستبەتاڵ سەیری ئەو گەورەیی و ڕازاوەییە دەکات، مەتبەخە خاڵییەکەی ماڵەوەی لەبیر دەچێتەوە و تووڕەیی چینایەتی لەدژی کۆمپانیا حزبییەکان دەگۆڕێت بۆ تەسلیمبوون. ئەمە هەوڵێکە بۆئەوەی بێدەنگی بەسەر کۆمەڵگەدا بسەپێنرێت لەژێر ناوی پیرۆزیدا، بەڵام دیوارەکان ناتوانن بۆنی هەژاری و ئەو نادادییە قووڵە بشارنەوە کە هەموو جومگەکانی ژیانی گرتووەتەوە.
ڤیکتۆر هۆگۆ دەڵێت: ‘بەهەشتی دەوڵەمەندەکان لە دۆزەخی هەژارەکان دروست کراوە‘؛ ئەمە کورتکراوەی ئەو واقیعەیە کە لە هەولێر دەبینرێت؛ بەهەشتی بۆرجوازییەکان لەناو جەرگەی ئەو دۆزەخە ئابوورییەوە هاتوە کە بۆ کرێکاران و فەرمانبەرانیان دروست کردووە. مێژووی سیستمە ستەمکارەکان پڕە لە باڵەخانەی زەبەلاح کە نەیانتوانیوە ڕێگە لە داڕمانی ئەو دەسەڵاتانە بگرن، چونکە هیچ قەوارەیەک بە کۆنکرێت و منارەی بەرز لە تووڕەیی چینی چەوساوە ناپارێزرێت. کاتێک قەوارەیەک لە ناوەوە بەهۆی ستەم و گەندەڵییەوە لێکهەڵوەشابێت، تەنانەت گەورەترین پەرستگاکانیش نابنە فریادڕەس.
لەکۆتاییدا، پێویستیی ڕاستەقینەی خەڵکی کوردستان ئەمڕۆ مزگەوتی شاهانە نییە، بەڵکو دادپەروەریی کۆمەڵایەتی، نان، کار و ئازادییە. برسییەتی بە دروشمی پیرۆز و نمایشی تەلارسازیی بۆرجوازی چارەسەر نابێت. ئەو دیوارانەی بە پارەی زەوتکراوی خەڵک بونیادنراون، ڕۆژێک دەبنە شاهیدی شکستی ئەو سیستمەی کە مرۆڤی برسی کرد تا دیوارەکان بڕازێنێتەوە. ئیرادەی جەماوەری چەوساوە بۆ ژیانێکی ئینسانی و یەکسان، لە هەموو ئەو قەڵا و منارانە بەهێزترە کە دەیانەوێت بێکاری و ستەمی چینایەتی پەردەپۆش بکەن.
