hkkurdistan.org
موحسین کەریم/ کانونی دووەمی ٢٠٢٦
هاورێ موئەیەد لە گفتوگۆیەک لەگەڵ بڵاوکراوەکانی خۆیاندا دەربارەی تاکتیکی بەشداریکردنی هەردوو حزب لە هەڵبژرادنە پەرلەمانیەکاندا، لەژێرناونیشانی “هەڵبژاردنەکانی پەرلەمان، هەڵویستی چینەکان و حزبەکان و چەند سەرنجێکی رەخنەگرانە دەربارەی تاکتیکی بەشداریکردنی هەردوو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری لە عێراق و هەرێمی کوردستان”، کۆمەڵێك پرس و بۆچوونی جۆراوجۆر دەوروژێنێ، کە دەهێنێ لەبارەیەوە بۆچوون و لێکدانەوەکانی خۆمان بخەینەڕوو، بە مەبەستی لابردنی ئەو تەم و مژەی کە لە هەندێ جێگادا لەسەر هەڵوێستی سیاسی ئێمە دروستیکردوە لەلایەك و، ئەو حوکمە دڵخوازانەیەی دەبارەی حزبەکانی ئێمە داویەتی لەلایەکی ترەوە، هەروەها بەمەبەستی روونکردنەوەی هەندێ لایەنی هەڵەو نادروستی بۆچوون و تێگەیشتنەکانی لەسەر پەرلەمان و پرسی بایکۆت و بەشداریکردن.
تۆمەتی ڕاستڕەوی و پشتکردنە شۆڕش!
هاورێ موئەیەد لەبەرامبەر تاکتیکی هەردوو حزب بۆ بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا، مۆری ڕاستڕەوی و پشتکردنە شۆڕشمان لێدەدات و دەمانکات بە هاورێ و هاوسەنگەری سۆشیال- پەرلەمانتاریستەکان و حزبی شیوعی عێراق کە دەمانەوێ بەهەر نرخێك بووە دەستمان بە هەندێ ریفۆرم بگات و کارمان بریتیە لەوەی کە جەماوەر هەموو دەستکەوتەکانی بخاتە ناو حسابی پەرلەمانتاریزمەوەو ئیرادەی شۆڕشگێڕانەیان لەباربەرین!
هاوڕێ موئەیەد دەڵێت:”…سیاسەتی بەشداریکردن لە پەرلەمان لەدۆخی ئێستای عێراق و هەرێمی کوردستاندا …..بەتایبەتی ئەو حزبانەی خۆیان بەکۆمۆنیست لەقەڵەم دەدەن، بەداخەوە، هەڵخلیسکانە بەرەو ڕاست و کەشوهەوای سیاسی زاڵی بۆرژوازی“
هەروەها دەڵێت:”... بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا تەنها تاکتیکێکی سیاسی نیە کە لەلایەن هەردوو حزبەوە بەدەستەوە گیرابێت، بەڵکو جێبەجێکردنی ئاراستەو شێوازێکی کاری سیاسیە کە لەسەر پێداچوونەوە بە ئاراستەی سیاسی پێشوویاندا کردویانە… وە لەسەر بنەمای ئەم ئاراستە و هێڵە سیاسیە نوێیەوە، بەردەوام دەبن لە بەدەستەوەگرتنی تاکتیکی بەشداریکردن و پێداگری دەکەن لەسەر ئەوەی کە ناکرێ دەستبەرداری بن”
هەروەها دەڵێت:” بەداخەوە دەبینین کە ڕابەرانی هەردوو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری لە عێراق و هەرێمی کوردستان شوێن حزبی شیوعی عێراق کەوتوون لەم ئەرکەدا… واتە بەشداریکردن لە بەهێزکردنی خۆشباوەڕی بە پەرلەمان و هەڵبژاردن و… فراوانکردنەوەی بازنەی نفوزی هەلپەرستانەی حزبی شیوعی عێراق و… لەباربردنی ئیرادەی شۆڕشگێڕانەی پرۆلیتاریا”.
هەروەها دەڵێت:” وازهێنان لە ئەرکە کۆمۆنیستیەکانی تایبەت بە ئامادەکاری بۆ شۆڕش و بەدەستەوەگرتنی سیاسەتی بەشداری لە پەرلەماندا بەهۆی ئەوەی شۆڕش بەکردەوە لەئارادا نیە، لەڕووی فکریەوە ئەزمونگەراییەو لەرووی سیاسیەوە رادیکاڵیزمی چەپرەوی رەوتە غەیرە پرۆلیتاریەکانە، کە هیچ شتێك نایبەستێتەوە بە مارکسیزم و بە تیۆری خەباتی چینایەتی مارکس و شۆڕشی پرۆلیتاریەوە. …'”
هەموو ئەم دەربڕینانەی کە هاورێ موئەیەد وەکو بەڵگەی وەرچەرخانی ئێمە بەرەو ڕاست و وازهێنان لە کۆمۆنیزم و شۆڕش و رۆچوون بەرەو پەرلەمانتاریزم و دەستبەرداربوون لە مارکس و مارکسیزم و.. تاد. تەنها لە خەیاڵدانی سیاسی و فکری خۆیدا جێگایان هەیە و نەك لە دنیای واقعدا. هاورێ وەکو باقی رەخنەگرانی دیکەی هەردوو حزب لە پەیوەند بە مەسەلەی هەڵبژاردنەوە، لەناو مێشکی خۆیاندا وێنایەکیان لە هەردوو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق و کوردستان دروستکردوەو بەپێی ئەو وێنایە دادگاییان دەکەن و سزای سیاسیان دەدەن! هەر چاودێرێکی سیاسی بەویژدان، ئەگەر جیاوازی فکری و سیاسی و لەوەش واوەتر کینەی سیاسی بەرامبەر بە هەردوو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری بەرچاوی لێڵ نەکردبێت، لەهیچ جێگایەکی رەسمی هەردوو حزبدا، لە بەیاننامە و ڕاگەیاندنەکان و لە بەڵگەنامە ڕەسمیەکانی حزبدا و تەنات لەو بەیاننامەو وتارانەی دەربارەی پرسی تاکتیکی بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا بڵاومان کردۆتەوە، ئەگەر توانی با یەك ووشە بدۆزێتەوە کە ئێمە ستایشی پەرلەمان و هەڵبژاردنمان کردبێت، یان وتبێتمان بەبێ ڕەچاوکردنی دۆخی سیاسی، هاوسەنگی چینایەتی، دۆخی بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانە و ناڕەزایەتی گشتی، بەشداری هەڵبژاردن دەکەین. ئەوە چ جای ئەوەی ووتبێتمان کە بەهەر نرخێك بووە و بۆهەمیشە بەشداری دەکەین!
هاورێ تۆمەتبارمان دەکات بە وازهێنان لە شۆڕش و لە خەباتی چینایەتی و لە کارکردن لەناو جەماوەری پرۆلیتاریادا، تەنها لەبەرئەوەی گوایە تاکتیکی بەشداریکردنمان لە هەڵبژاردندا گرتۆتەبەر، بەڵام لە خودی بەیاننامەی هەردوو حزبدا سەبارەت بە هەڵبژاردن زۆر بەووردی هەڵویستی ئێمە سەبارەت بە پەرلەمانتاریزم و خەباتی چینایەتی و شۆڕشی کرێکاری و دەسەڵاتی شورایی و ئامانجی بەشداریکردن لەم هەڵبژاردنەدا ، نەك هەموو هەڵبژاردنەکانی داهاتووش، وەکو هاورێ بانگەشەی بۆدەکات، وە بەکارهێنانی هەڵبژاردن و پەرلەمانە سەکۆیەك بۆ دژایەتیکردنی خودی پەرلەمانتاریزم و دەسەڵات و ریسواکردنیان’“ ..بێگومان بەپێچەوانەی پڕوپاگەندەی حزبە بورژوازیەکانەوە کە دەڵێن پەرلەمانتاریزم سیستەمێکە بۆ دەخالەتی جەماوەری خەڵک لە حوکمڕانیدا، لەروانگەی ئێمەوە پەرلەمانتاریزم شتێکی زیاتر نیە لە بەدیلی بۆرژوازی بۆ سیستەمی بەڕێوەبردنی کۆمەڵگا لە خزمەتی چینی سەرمایەداردا. بۆیە لەڕێگای سیستەمی پەرلەمانیەوە ناکرێت ئاڵوگۆڕێکی ڕیشەیی و بنەڕەتی لە کۆمەڵگادا پێکبهێنرێت کە ببێتەهۆی گۆڕانێکی گەورە لە ژیان و گوزەرانی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێشدا. ئاڵوگۆڕی ڕیشەیی و کۆتایهێنان بەستەم و چەوسانەوە و دابینکردنی خۆشگوزەرانی بۆ هەموان، لەوانەش لەڕیشەدەرهێنانی ستەمکاری دژی ژنان و هەموو جۆرە ستەم و هەڵاواردنێک، لەڕێگای شۆڕشی کرێکاری و ڕوخاندنی نیزامی سەرمایەداریەوە ئیمکانی هەیە. بەدیلی ئێمەش بۆ دەسەڵاتدارێتی و دەخاڵەتی ڕاستەوخۆی خەڵک لە حوکمڕانیدا سیستەمی شوراییە.”
“..ئێمە هەردوو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان و حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق بڕیارماندا لەم هەڵبژارنەدا بەشداری بکەین و وەکو مەیدانێکی سیاسی لەڕەوتی خەباتی سیاسی خۆماندا بەدەستیەوە بگرین. ئامانجی هەردوو حزب لەبەشداریکردن لەم هەڵبژاردنەدا ئەوە بوو کە وەکو چۆن لە هەموو مەیدانەکانی تردا بەرگریەکی پەیگیرانەمان لە مافەکانی کرێکاران و جەماوەری زەحمەتکێش و کارمەندان و ژنان و لاوان کردوە، بەهەمان نەفەسەوە پرۆسەی هەڵبژاردن و هۆڵی پەرلەمانیش بکەینە مەیدانێکی دیکەی ململانێ و شەڕ لەسەر مافەکانی ئێوە و لەسەر ئازادی و خزمەتگوزاریەکان. “
ئایا بەڕاست هاورێ موئەیەد لەسەر بنەمای کام بەڵگەنامەی هەردوو حزب بەو دەرەنجامە سیاسیە گەیشتوە کە ئێمەی پێ تۆمەتبار دەکات؟ دەکرێ پیمانبڵێت و نمونەیەکمان بۆ بهێنێتەوە!؟ یاخود بەرهەمی خەیاڵدانی خۆیەتی!؟ ئایا ئەوجۆرە مامەڵەیەی هەڵبژاردن و پەرلەمانی بۆرژوازی، هەمان ئەو نەریتە لینینیە نیە کە ئێمە پێوەی پابەند بووین و هاورێ موئەیەدیش بۆ بەهێزکردنی ئارگیومێنتەکەی خۆی دژ بە ئێمە هێناویەتیەوە، کاتێك باسی پەرلەمانتاریزمی شۆڕشگێڕانە دەکات!؟ بەڵام لەدژی خۆی گەرایەوە!؟
موئەیەد دروست بەپێچەوانەی لینین و نەریتی سیاسی لینینەوە، کە خۆی وەکو میراتگری هەڵدەخات و ئێمەشی لێبێبەری دەکات، خۆی دەکەوێتە ئەو پێگە سیاسیەوە بەرامبەر بە ئێمە کە کۆمۆنیستە چەپڕەوەکانی ئەوروپا بەرامبەر بە لینین تێیکەوتن! هاوڕێ دەڵێت:” کۆمۆنیستە چەپڕەوەکانی ئەڵمانیا و هۆڵەنداو ئیتالیا و بەریتانیا هاوڕای پێشنیارەکانی لینین نەبوون. بەڵکو هەندێکیان وەکو تاکتیکێکی “ڕاستڕەوانە” سەیریان دەکرد لە دۆخی تایبەتی وولاتەکانیاندا و پێداگریان لەوە دەکرد کە سیاسەتی بەشداریکردن لە پەرلەمانەکانی بۆرژوازیدا لە ئەوروپای رۆژاوادا خزمەت بە شۆڕش ناکات و هیچ پاساوێکی نیە لەم ووڵاتانەدا کە حزبە سۆشیالیستە پەرلەمانتاریستە ریفۆرمخوازەکان کارەساتیان بەسەر بزوتنەوەی کرێکاری و کۆمۆنیستیدا هێنا…..”
هاورێ بەڕواڵەت بەرگری لە سیاسەتی لینین دەکات سەبارەت بە تاکتیکی بەشداریکردن لە پەرلەمانەکانی ئەودەمەی ئەوروپادا، لەکاتێکدا لە یەکێك لە بڕیارەکانی کۆنگرەی دووەمی ئینتەرناسیۆنالی سێهەم( کۆمینترن) دا بەوجۆرە باسی پەرلەمانەکانی ئەو سەردەمە دەکات:” لە سەردەمی پێشوودا، پەرلەمان تاڕادەیەك، رۆڵێکی پێشکەوتنخوازانەی مێژوویی دەگێڕا وەکو ئامێرێك بۆ گەشەی سەرمایەداری. بەڵام لەبارودۆخی ئیمپریالیزمی لەجڵەوبەربووی ئێستا، پەرلەمان گۆڕاوە بۆ ئامێرێکی درۆو چەواشەکاری و توندوتیژی و چەنەبازی بێزارکەر..” ئایا ئەگەر ئەوکاتەی کە پەرلەمان لە مەیدانێكەوە بۆ بەدەستهێنانی هەندێ ریفۆرمەوە گۆڕابێت بۆ دەزگایەکی درۆو فێڵ و زەبروزەنگ، بەشداریکردن بۆ لینین و بەلشەفیەکان هەڵوێستێکی کۆمۆنیستی بووبێت و هاورێ شانازی پێوە بکات، بۆچی و بەکام پێودانگ بەشداریکردن بۆ دوو حزبی کۆمۆنیستی لە هەڵبژاردن و پەرلەمانی عێراق، پەرلەمانی درۆ و چەواشەکاری و میلیشیاییدا وەرچەرخانە بەرەو ڕاسترەوی و خیانەت لە پرۆلیتاریا!؟ ئایا بەپێی کام پێودانگ لینین لەپێگەی چینی کرێکارەوە هەڵوێستی بەشداریکردنی لە پەرلەمانەکانی ئەوروپا، پەرلەمانی سەردەمی ئیمپریالیزم و تاڵانکاری و چەتەگەری و جەنگ و داگیرکاری، گرتۆتەپێش و ئێمەش لەپێگەی چینەکانی دیکەوەو لەناو کەشوهەوای سیاسەتی بۆرژوازیەوە ئەم تاکتیکەمان ڕەچاوکردوە!؟ خۆ ئەوکاتەش هەندێك کۆمۆنیستی چەپڕەو هەبوون بەهەمان ئەو بەڵگانەی هاورێ موئەیەد دژی ئێمە دەیهێنێتەوە، ئەو هەڵوێستەی لینینیان بە ڕاستڕەوی ناوەزەد دەکرد!
موئەیەد لەجێگایەکی دیکەدا تۆمەتی ئەوە دەداتە پاڵمان کە گوایە لەبەرئەوەی بڕوامان وایە هەرئێستا شۆڕشێك بەڕێوە نیە، بۆیە دەستبەرداری شۆڕش بووین و ڕوومانکردۆتە پەرلەمان و پەرلەمانتاریزم و تاکتیکی بەشداریکردنمان کردوەتە سیاسەتێکی بنەرەتی لە ستراتیژی سیاسیماندا لە مەسەلەی دەسەڵاتدا! هاوێ لە رەخنە لە هاورێ رێبوار ئەحمەددا دەڵێت:” رێبوار بوونی پەیوەندی لەنێوان شۆڕش و پرۆسەی شۆڕشگێڕانەدا لەناو کۆمەڵگادا لەگەڵ پرسی تاکتیکی بایکۆت یان بەشداریکردن لە پەرلەماندا رەد دەکاتەوە. ئەمەش رەنگدانەوەی سیستەمی بۆچوونەکانیەتی کە لەسەر بنەمای “ئەزمونگەرایی” دامەرزاوە نەك مارکسیزم و ماتریالیزمی دیالەکتیك. لەبەرئەوەی شۆڕشێك بەشێوەی بەرجەستە بەڕێوەنیە، ئیتر ئەو پێیوایە کە قسەکردن لە شۆڕش و پەیوەستەگی بە سیاسەتی بایکۆت و بەشداریکردن لە پەرماندا شتێك نیە بێجگە لە هەوڵێکی زهنی ناواقعی’ چەپی حاشیەیی…”
هەڵبەتە لەهیچ جێگایەکدا هاورێ رێبوار ئەحمەد قسەی لەوجۆرەی نەکردوە و بۆچوونێکی لەوجۆرەی دەرنەبڕیوە! من هیوادارم موئەیەد بەڵگەیەکی نوسراوی هاورێ رێبوار بخاتەروو. زۆر بەڕوونی چ لە نوسراوەکانی رێبواردا چ لە بەڵگەنامەو راگەیاندنەکانی حزبەکانی کۆمۆنیزمی کرێکاریی عێراق و کوردستاندا، پەیوەندی نێوان شۆڕش و دۆخی شۆرشگێڕانەو ئامادەییە شۆڕشگێڕانەکانی چینی کرێکارو جەماوەری زەحمەتكێش و تەنانەت دەرفەتی واقعی بۆ بەشداری کۆمۆنیستەکان و هەڵسوڕاوانی کرێکاری وەکو بنەمای هەڵویستی ئێمە بۆ بەشداریکردن یان بایکۆتی هەڵبژاردن لەبەرچاوگیراوە. بەڵام ئێمە لەسەر بنەمای لێکدانەوەی ئایدیۆلۆژی بۆ پەرلەمان و رادەو رێژەی کۆنەپەرستبوونی پەرلەمان تاکتیکی بایکۆت هەلنابژێرین. یان بەپێچەوانەی موئەیەدەوە کە پێیوایە کۆمەڵگای عێراق و کوردستان هەموورۆژێك لەناو کوانوی شۆڕش و لە دۆخێ شۆرشگێڕانەدا دەژین و بەپێی نەریتی لینین هەڵویستی بایکۆت هەڵدەبژێرێت، ئێمە پێمانوایە کە دۆخی شۆڕشگێڕانە و شۆڕش و ڕاپەڕین و هەڵسانی جەماوەری ساتی دیاریکراوی خەبات و ململانێی چینایەتین و هەموو ساتێك و هەموو رۆژێك دۆخی شۆڕشگێڕانە لەئارادانیەو هەموو کات و ساتێكیش کرێکار دەست بۆ شۆڕش و راپەڕین و تەنانەت نارەزایەتی گشتی و سەراپاگیر نابات! بۆیە لەو دۆخەدا تاکتیکی بەشداریکردن لە پەرلەماندا ئەگەر ئیمکانی بەشداری کۆمۆنیستەکان هەبێت، تاکتیکێکی زیاتر جێگای ڕەچاوکردنە!
لەلایەکی دیکەوە، ئایا بەپێی ئەم بۆچوونەی کۆمێنترن کە دەڵێت:” …دژایەتیکردنی پەرلەمانتاریزم” لەرووی پرەنسیپیەوە، کە وەکو رەتکردنەوەی ڕەهاو بێچەندوچوونی بەشداریکردن لە هەڵبژاردن و کاری پەرلەمانیی شۆڕشگیرانەدا وێنادەکرێ، شتێك نیە بێجگە لە بیروباوەڕێکی مناڵانەی ڕواڵەتی کە لەبەردەم رەخنەدا خۆی ناگرێت…” بەدژی بۆچوون و لێکدانەوەکەی هاورێ موئەیەد دەربارەی رەتکردنەوەو بایکۆتی هەڵبژاردن و کاری پەرلەمانی ناشکێتەوە؟ ئەگەرچی رەنگە بڵێت من بەرەهایی و لەڕووی مەبدەئیەوە دژی کاری پەرلەمانی و بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا نیم بۆ مەبەستی شۆڕشگێڕانە، بەڵام ئەوە ناتوانێ بەڵگەنامەی ئەستۆپاکی پێببەخشێت کاتێك هەر بەو هۆکارەی ئێمە باسی بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا دەکەین بۆ هەمان مەبەست، بە ڕاستڕەوی و وازهێنان لە شۆڕش و خەباتی چینایەتی و خزانە باوەشی بۆرژوازی تۆمەتبارمان دەکات! لە هەموو بەڵگەکانی حزب و قسەو بۆچوونەکانی کادرانی ڕابەرانی هەردوو حزبدا بەڕوونی باسی ئەوە کراوە کە ئێمە دەچینە ناو ئەم پرۆسەیەوە بۆئەوەی وەکو سەکۆیەك بۆ پڕوپاگەندەی کۆمۆنیستی بەکاری بهێنین، بۆئەوەی لەناو پەرلەمانەوە خودی پەرلەمان لەناوبەرین. ئێمە وەکو لینین چۆن دەڵێت پەرلەمان وەکو تەویلەی بەرزا وایەو دەچینە ناوی تا تێکیبدەین، ئێمەش ووتمان پەرلەمان زەلکاوەو دەچینە ناوی تا دژی بۆرژوازی و دەسەڵات و حزبەکانی و بۆ بانگەشەکردنی دەسەڵاتی کرێکاری و شوراکان بەکاری بهێنین.
لینین و بەلشەفیەکان بەهەمانشێوە مامەڵەی پرسی پەرلەمان و بەشداریکردن و بایکۆتیان کردوە. لینین زۆر بەڕوونی باسی ئەو دۆخە دەکات کە کۆمۆنیستەکان دەبێ بایکۆتی پەرلەمان و هەموو دامودەزگا نوێنەرایەتیەکانی بۆرژوازی بکەن، ئەویش بوونی دۆخی شۆڕشگیڕانەو هەڵچوونی شۆڕشگێڕانەو نارەزایەتی گشتی و تێکشکاندنی وەهمی دەستوری و…. تاد. لینین لە چەمکی کۆنەپەرستبوون و تەنانەت دژە شۆڕشبوونی پەرلەمانەوە تاکتیکی بایکۆتی هەڵبژاردن و پەرلەمانی هەڵنەبژاردوە. لینین لە نوسراوی “لەدژی بایکۆت”دا دەڵێ:” ئێمە بەلشەفیەکان لە دژە شۆڕشترین پەرلەمانەکاندا بەشداریمان کردوە، وە ئەزمونیش سەلماندی کە ئەمجۆرە بەشداریکردنە نەك تەنها بەسوود بووە، بەڵکو پێویستیش بووە بۆ پارتی پرۆلیتاریای شۆڕشگیڕ..” هەروەها دەڵێت:” بەراوردی نێوان بڕیارنامەی ستۆکهۆڵمی مەنشەفیەکان و بڕیارنامەی لەندەنی بەلشەفیەکان بکەن سەبارەت بە دۆما. دەبینن یەکەمیان پڕە لە ڕستەو ووشەی قەبە دەربارەی دۆمای دەوڵەت و گرنگی کارەکانی. بەڵام ئەوەی دووەم زۆرسادە و ووشك و روون و ئاساییە. یەکەم پڕە لە مەیلی بۆرژوازی بچووک بۆ هاوسەرگیری سۆشیال دیموکراسی لەگەڵ ئاراستەی دەستوریدا(« دەسەلاتێکی نوێ کە لە باوەشی گەلەوە هاتوە» ..و تاد. دۆمایەك بەهەمان سەلیقەوە بۆ ریاکاری رەسمی. بەڵام ناوەرۆکی بڕیارنامەی دووەم دەڵێت؛ لەبەرئەوەی دژەشۆڕش ئێمەی فڕێداوەتە ناو ئەم تەویلە نەعلیەتیەی بەرازەوە، ئەوا لێرەشدا دەبێ بەبێ ئاخهەڵکێشان و هاوکات بەبێ شانازیکردن لەپێناوی شۆڕشدا کاربکەین.” ئەمە ئەوجۆرە مامەڵەیە دروست و سیاسیە کۆمۆنیستیەیە کە لینین و کۆنگرەی دووەمی ئینتەرناسیۆنالی سێهەم(کۆمێنترن) پێی دەڵێن” پەرلەمانتاریزمی شۆڕشگێڕانە”! بەڵام هاورێ ناوەڕۆکە راستەقینەو واقعیەکەی بەپێی بەرژەوەندی سیاسی خۆی پووچەڵ دەکاتەوە!
ئایا هیچ شتێك لەوە ڕۆشنترە کە هەر کۆمۆنیستێك ئەگەر بەراستی خۆی بە پەیڕەوی لینین و میسۆدی فکری و سیاسی لینین دادەنێت، دەبێ ئەو بەڵگە ڕۆشنانەی لینین سەبارەت بە بایکۆت و بەشداریکردنی پەرلەمان وەکو ڕینمایی سیاسی ڕەچاوبکات، نەك لەلایەکەوە خۆی وەکو میراتگری ڕەسەنی لینین و لینینیزم هەڵبخات و لەولاشەوە پیچەوانەی ئەو رێنماییانە و لەناو خەیاڵدانی ئایدیۆلۆژی خۆیەوە و بەناوی لینینەوە بۆچوونە نامۆکانی بە لینین و میسۆدی لینینی بخاتە بازاری سیاسەتەوەو مۆری هەلپەرستبوون و نامارکسیستبوون و وەرچەرخانیش بەرەو ڕاست و …تاد. لە کەسانێك بدات کە لەسەر هەمان رێبازی لینین و لینینیزم مامەڵەی ئەو پرسە دیاریکراوە؛ واتە پەرلەمان و پرسی بەشداری و بایکۆت دەکەن.
لە کۆتایی ئەم بەشەدا جێێ خۆیەتی ئاماژە بە خاڵێك بکەم کە هاورێ موئەیەد ئاماژەی پێدەکات و کردویەتیە دەرفەتێك بۆئەوەی نەك تەنها بەڕاستڕەوی و هەلەپەرستی- ریفۆرمخوازی پێناسەمان بکات بەڵکو بماخاتە پاڵ بۆرژوازیەوە بۆ داسەپاندنی دیکتاتۆریەتی چینی بۆرژوازی بەسەر چینی کرێکارو سەرجەم جەماوەری بێبەش و زەحمەتکێشدا! ئەویش ئەوەیە کە هاورێ ڕێبوار ئەحمەد باسی میسۆدی سیاسی هاورێ مەنسور دەکات لە پێداگری لەسەر ئەوەی دەبێ کۆمۆنیزمی کرێکاری بزوتنەوەو حزبی سیاسی دەخالەتگەری سیاسی–کۆمەڵایەتی بێت و لەهەموو دەرفەتەکان سوود وەربگرێت تەنانەت ئەگەر داوای بەشداریکردنی لێبکەن لە حکومەتی هەرێمدا. وە دەبێ حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری مەرجەکانی خۆی بۆ ئەو بەشداریە بەڕوونی بخاتەڕوو.
چەندە ئاسانە لەناو خەیاڵدانی خۆتدا فەرمان وبڕیار دەربکەی بەرامبەر بە دیاردە وروداوو کەسە واقعیەکان! زۆر خۆماندووکردنی ناوێ، دیاردەیەك وەربگرە و بەپێی لێکدانەوەو تێگەیشتنی خۆت وێنەیەکی بۆ دروست بکەو دواتر دەست بکە بە لێکدانەوەو شیکاریکردنی! ئایە بەڕاست ئەمە هیچ نزیکایەتیەکی لەگەڵ میسۆدی مارکیستی و ماتریالیستی مێژووی و دیالەتیکیدا هەیە کە هاورێ موئەیەد زۆری پێخۆشە ئەوجۆرە دەستەواژانە بەکاربهێنێ!؟
مەسەلەکە زۆر ڕۆشنە، باسی تاکتیکی سیاسی حزبێکی کۆمۆنیستی کرێکاری دەکرێ کە بەڕوون و ڕاشکاوی ڕایگەیاندوە بۆ ئەنجامدانی شۆڕشی کرێکاری و روخاندنی هەموو شێوەکانی دەسەڵاتدارێتی بۆرژوای لە عێراق و کوردستاندا و بۆ دامەزراندنی حکومەتی کرێکاری تێدەکۆشێت، وە دەیەوێ لەهەر دەرفەتێکی سیاسی کە دێتەپیشەوە تا لەناو کۆمەڵگادا بۆ پەرەدان بە سیاسەتی و ستراتیژی خۆی وەکو هێزێکی دەخالەتگەری سیاسی شۆڕشگێڕ، کەڵك وەربگرێت. بەڵام هاورێ موئەیەد چونکە پوختەیی فکری و ئایدیۆلۆژی لای ئەو ئەسڵەو نەك دەخالەتگەری سیاسی، بۆیە لەهەر نزیککەوتنەوەیەك لە سیاسەت دەترسێت کە نەوەکا پوختەیی ئایدیۆلۆژیەکەی لەکەدار بکات. ئەو نمونەیەی کە لەقسەکانی هاورێ ڕێبوار ئەمحەددا هاتووە، باسی لیاقەتی سیاسی و خەسڵەتی ڕابەری مەنسوری حیکمەتە وەکو ڕابەرێکی کۆمۆنیستی کرێکاری کە فکرو زەینی و هەموو سەرقاڵیەکانی لای ئەوەیە کە چۆن چینەکەی و بزوتنەوەکەی بەسەرکەوتن بگەیەنێت، وەکو لینین ئامادەیە بچێتە ناو شەمەندەفەرە داخراوەکەو بەناوی خاکی” دوژمن”دا بگەڕێتەوەو بۆ ڕابەرایکردنی شۆڕش، ئەگەر تەنانەت لەلایەن نەیارانی کۆمۆنیزم و بەلشەفیزمیشەوە بە جاسوسی ئەڵمان تۆمەتباری بکەن!
قسەکەی مەنسوری حیکمەت بەشێوەی نوسراو هەیە. لەساڵی١٩٩٩دا لەچاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ بڵاوکراوەی ئینتەرناسیۆناڵ دا دەربارەی ڕفاندنی عەبدوڵا ئۆجەلان، باسی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات و دەڵێت: ” بێگومان ئەمە بەو مانایە نیە کە دەبێ ساردو بێبایەخ سەیری پرۆژەی حکومەتی ئۆتۆنۆمی کوردستانی عێراق بکەین یاخود لەدژی بوەستینەوە. ڕەنگە کۆمۆنیزمی کرێکاری لە عێراق لەم پڕۆسەیەدا تەنانەت بەشداریبکات…”
هەڵبەتە هاورێ موئەیەد ئومێدە دەخوازێت کە هاوڕی مەنسوری بمایەت تا ئەو بابەتەی لەگەڵدا شەنوکەو بکردایە، بەڵام بەرامبەر بە رێبوار ئەحمەد، چاوەڕێی شەنوکەوکردن ناکات و ڕاستەوخۆ تاوانباری دەکات نەك تەنها بە ڕاستڕەوی، بەڵکو بە هاوبەشی بۆرژوای بۆسەرکوتی چینی کرێکار: ” ..ئاشکرایە کە لێرەدا باسی بەشداریکردن لە حکومەتدا دەکەین نەك پەرلەمان و هەڵبژاردن. ئەمەش گۆڕانێکی بنەرەتیە لەم رێبازو هێڵە سیاسیەدا کە هاورێ ڕێبوار بە هێڵێکی سیاسی کۆمۆنیستی چالاکی دەزانێت.. جیاوازیەکی گەورە هەیە لەنێوان بەشداریکردن لە پەرلەمان و بەشداریکردن لە حکومەتە بۆرژواییەکاندا، ئەوەی ئەخیر تەنها سیاسەتێکی ڕاستڕەوی نیە، بەڵکو بەشداریکردنە لە دەسەڵاتی بۆرژوازی و جێبەجێکردنی دیکتاتۆریەتی چێنی بۆرژوازی دژ بە چینی کرێکار و سەرجەم زەحمەتکێشان و هەژارکراوەکان.”
ئایا جێی خۆی نەبوو هاورێ وەکو چۆن لوتف پیشان دەدات و ئامادەیی نیشان دەدات بۆ گفتوگۆ لەگەڵ مەنسوری حیمکەتدا، ئاواش ئامادەیی هەبوایە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ رێبوار ئەحمەددا!؟ ئایا ئەو هەموو حوکمە قورسە بەسەر رێبوار ئەحمەد دا لەبەرچی!؟ ئایا هاورێ موئەیەد جورئەتی ئەوەی هەیە ئەو حوکمەی بەسەر رێبواردا دەیدات، بەسەر مەنسوری حیکمەتدا بیدات!؟ بێگومان موئەیەد دەمێکەیە خۆی لە خەتی سیاسی کۆمۆنیزمی کرێکاری و مەنسوری حیکمەت جیاکردۆتەوە، بەڵام هاورێ بەرژەوەندی سیاسی هەیە لەم جۆرە موجامەلەیەی مەنسوری حیکمەت! بەشێك لەوانەی ئێستا هاوبەرەو هاوکەمپینی هێرشن بۆسەر هەردوو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق و کوردستان و هێشتا سوود لەناو ئۆتۆریتەی سیاسی هاورێ مەنسور وەردەگرن. ئەمە بێجگە لە بەرژەوەندخوازی سیاسی و هەلپەرستی سیاسی چ پێناسەیەکی دیکەی هەیە!؟ هەر ئەو قسەیەی مەنسوری حیکمەت کردویەتی، نایکات بە ڕاستڕەو و هاوبەشی بۆرژوازی بۆسەرکوتی چینی کرێکار، بەڵام مادام رێبوار ئەحمەد یەکێك لە کەسایەتیەکان و رابەرانی کۆمۆنیزمی کرێکاری عێراق کوردستان دەیکات، خزانە بۆناو باوەشی بۆرژوازی و میلیرانیزم و بەرنشتینیزم! *
مامەڵەی ئایدیۆلۆژی و چەپڕەوی لەگەڵ پەرلەمان و هەڵبژاردن!
هاورێ موئەیەد لەکاتێکدا گەڕانەوەی ئێمە بۆ لینین بە میکانیکی و هەوڵێکی سەرنەکەوتوو دادەنێت، گوایە دۆخی سیاسی و کێشمەکیشی چینایەتی و خودی خەسڵەتی پەرلەمان بەبەراورد بەکاتی لینین زۆر گۆرانی بەسەردا هاتوە، بۆیە ناتوانین ئەرگیومێنتەکانی لینین دەربارەی پەرلەمان و تاتکیکی بایکۆت و بەشداریکردن بەکاربهێنین. بەڵام خۆی لەو جێگایەدا کە پێیوایە لە بەرژەوەندی بۆچوونەکانی خۆیەتی، نەك دەگەڕێتەوەو بۆ لینین، بەڵکو دەگەڕێتەوە بۆ کۆنگرەی دووەمی ئینتەرناسیۆناڵی سێهەم و بڕگەی دووردرێژ لەبەڵگەنامەکانی ئەو کۆنگرەیە دەهێنێتەوە. بەڵام دیسانەوە بەڵگەکانی ئینتەرناسیۆنالی سێهەم( کۆمێنترن)یش لە بەرژەوەندی بۆچوون و لێکدانەوەکەی ئەو نایەتەوە و پێچەوانەکەی پشتڕاست دەکاتەوە.
ئەگەرچی هاورێ بەگەڕانەوە بۆ بەڵگەنامەی کۆنگرەی دووەمی ئینتەرناسیۆنالی سێهەم (کۆمینترن) و هێنانەئارای باسی “پەرلەمانتاریزمی شۆڕشگێڕانە” و “پەرلەمانتاریزمی کۆن”، دەیەوێ ئێمە بخاتە پاڵ نەریتی “پەرلەمانتاریزمی کۆن” و بەوجۆرەش بە سۆشیال- ریفۆرمیزم و برنشیتیزم پێناسەمان بکات، بەڵام لەو رووەشەوە مامەڵەیەکی پێچەوانەو بەرژەوەندخوازانەی سیاسی دەکات نەك بەوجۆرەی هەیە. هەرکەسێك بگەڕێتەوە بۆ ئەو بڕیارانەی کۆنگرەیی دووەمی کۆمێنترن بەڕووی بۆی دەردەکەوێ کە مەبەستی کۆمێنترن لە “پەرلەمانتاریزمی کۆن” ئەوەیە کە سۆشیال دیموکراسی لە دەورانێکدا کە بۆرژوازی” ئامادەبوو بەرژەوەندیەکانی لەگەڵ پرۆلیتاریادا بەش بکات” و مل بدات بە کۆمەڵێك ریفۆرم بە قازانجی چینی کرێکار، پەرلەمانی وەکو سەکۆیەك بۆ گۆڕانکاری و بگرە بۆ گۆڕینی دەسەڵاتیش بەکارهێناوە، بەڵام کاتێك “..بۆرژوازی بەشێوەکی یەکلاکەرەوە گونجاندنی بەرژەوەندیە تایبەتیەکانی خۆی لەگەڵ بەرژەوەندیەکانی پرۆلیتاریادا لەڕێگای کۆمەڵە ریفۆرمێکی سادەوە رەدکردەوە” و ” لەڕێگای ئاگر و ئاسنەوە دەسەڵاتی خۆی بەسەر پرۆلیتاریادا دەسەپێنێ“، پەرلەمان ئەو رۆڵەی پێشووی لەدەست دا لە خەباتدا بۆ ریفۆرم بۆ کۆمۆنیستەکان و چینی کرێکار. ئیتر پەرلەمان تەنها وەک سەکۆیەك بوو کە بۆ پڕوپاگەندەی شۆڕشگێڕانە و دژایەتیکردنی خودی پەرلەمان و دەسەڵاتی بۆرژوازی سوودی لێوەبگریت. ئەمەشیان ناونا “پەرلەمانتاریزمی شۆڕشگیڕانە”. وەکو ئاماژە بۆ ئەوشێوازە لەکاری پەرلەمانی کە بەلشەفیەکان و کارڵ لیبنکخت لە ئەڵمانیا و.. پیادەیانکرد. بەڵام هاورێ بەناڕەوا خۆی بە نەریتی “پەرلەمانتاریزمی شۆڕشگێڕانە”دا هەڵدەواسێت؛ چونکە ئەو هەرجۆرە بەشداریەك لە پەرلەماندا، تەنانەت ئەگەر بۆ ریسواکردن و دژایەتکردنی پەرلەمان و پەرلەمانتاریزمیش بێت، ئەگەر بە ئامانجی شەڕکردنیش بێت لەناو خودی پرۆسەی هەڵبژاردن و لە هۆڵی پەرلەماندا دژ بە بۆرژوازی و دەسەڵاتەکەی، بە خیانەت لە چینی کرێکار و وەرچەرخان بەرەو ڕاستڕەوی و دەستبەرداربوون لە شۆڕش دادەنێت!
هاورێ موئەیەد بەشێکی زۆری بابەتەکەی داناوە بۆ پێناسەی پەرلەمان و جێگاورێگای پەرلەمان لە خەباتی چینایەتیدا و ماهیەتی بۆرژوازیی پەرلەمان و خاسیەتی پەرلەمان وەکو دامەزراوەیەکی دەوڵەتی بۆرژوازی سەردەمی ئیمپریالیزم و کارکردی دژە شۆڕش و دژە کرێکاریی پەرلەمان و…تاد. لەوێوەشەوە بەوە دەگاتە کە هەرجۆرە بەشداریکردنێك لە پەرلەماندا، واتە گەڕانەوە بۆ “پەرلەمانتاریزمی کۆن” و ریفۆرمخوازی و خیانەت لە چینی کرێکار و خزمەتکاری بۆ بۆرژوازی .. وتاد. بەڵام هەموو ئەو دەستەواژانەی لە لینین و لە کۆنگرەی دووەمی کۆمێنترێن هێنامانەوە لە کوێدا ئاماژەیەك هەیە بۆئەوەی لەسەر خودی ماهیەتی پەرلەمان و دژە شۆڕش بوون و کۆنەپەرستبوون و ئیمپریالیستی بوونی پەرلەمان لینین و بەلشەفیەکان و کۆمنێنترین سیاسەتی بەشداری یان بایکۆتی هەڵبژاردن و پەرلەمانیان بەدەستەوە گرتبێت!؟ کاتێك لینین دەڵێت ئێمە لە دژە شۆڕشترین پەرلەماندا بەشداریمان کردوە، کاتێك دەڵێت ئێمە دەبێ لەناو ئەم تەویلە نەعلیەتەی بەرازدا کاربکەین، ئایا هیچ پلەبەندیەکی دیکە دەمێنێتەوە بۆئەوەی لەسەر بنەمای ماهیەتی پەرلەمان تاکتیکی بەشداری یان بایکۆت دەستنیشان بکەی!؟
با کەمێك گوێ لە ئارگیومێنتەکانی هاورێ موئەیەد بگرین دەربارەی دروستی تاکتیکی بایکۆت و ڕاستڕەوی و خزان بۆ باوەشی بۆرژوازی تاکتیکی بەشداریکردن! “ ..ئەم پەرلەمانە دژی کرێکار و دژی ژنە …و هەموو بڕیارو بڕیارنامەکانی لەبابەتی ” کارتی سپی” بۆ پتەوکردنی کۆڵەکەکانی سەرمایەیە لەڕێگای سیاساتی نیولیبراڵیزمی ئابوریەوەو..” … شێوازی پەرلەمانی نیزامی ئێستای عێراق هەڵگری تایبەتمەندیەکانی پەرلەمانتاریزمی سەردەمی ئیمپریالیزمە لەلایەك و ، لەلایەکی دیکەوە لەئاکامی گەشەی خەباتی سیاسی و خەباتی چینایەتیەوە لە کۆمەڵگادا نەهاتۆتە ئاراوە، بەڵکو دوای شەڕی ئیمپریالیزمی ئەمریکا لە عێراق و وەکو ئاکامی ئەو سەریهەلداوە و دامەرزاوە..”
بەپێی ئەم بۆچوونەی هاورێ موئەیەد بێت، پەرلەمانەکانی بۆرژوازی سەردەمی لینین دژە ژن و دژە کرێکار نەبوون. یاساکانیان بۆ پتەوکردنی دەسەڵاتی ئابوری و سیاسی بۆرژوازی نەبوو. هەروەها ئەوکاتە هێشتا ئیمپریالیزم لەدایك نەبوو بوو! هەر بەڕاستی ئایا ئەمە بەڵگەیەکی لۆجیکیە کە هاورێ بۆ پاڵپشتی بۆچوونەکانی خۆی هێناویەتیەوە!؟ ئایا ئەوکاتەی لینین و بەلشەفیەکان لە دۆمای تزاریدا بەشدارییان کرد، سەردەمی ئیمپریالیزم نەبوو!؟ خودی دەوڵەتی تزار یەکێك نەبوو لە جەمسەرە ئیمپریالیستیەکانی ئەو سەردەمە؟ ئایا پەرلەمانەکانی ئەوروپا کە لینین هانی کۆمۆنیستەکانی دەدا تێیدا بەشداری بکەن، پەرلەمانی سەردەمی ئیمپریالیزم نەبوون، ئایا دەوڵەتانی ئەوروپای ئەو سەردەمە، فەرەنسا و ئەڵمانیاو بەریتانیا و ..تاد. خۆیان دەوڵەتانی ئیمپریالیستی نەبوون و پەرلەماکانیان ئامێرێکی ریاکاری و درۆو توندوتیژی و بڕیاری شەڕ و داگیرکاری و تاڵانی نەبوون!؟ هاوڕێ دەڵیت خەسڵەتەکانی پەرلەمانی عێراق خەسڵەتی پەرلەمانی سەردەمی ئیمپریالیزمە، ئەی کەواتە بۆچی نابێ بەشداری تێدابکرێ، ئەگەر ئیمکانی بەشداری هەبێت!؟ جیاوازیەکە لای هاورێ موئەیەد ئەوەیە کە پەرلەمانی عێراق بەرهەمی ململانێی چینایەتی ناو کۆمەڵگای عێراق نیە، ئەسڵ نیەو لەلایەن ئەمریکاوەو لەئاکامی جەنگەوە هاتوە و دامەرزاوە! بەڵام ئایا هاورێ موئەیەد دەتوانێ دەوری ئەسڵی ئەم پەرلەمانەی عێراق وەکو ئامێرێك بۆ کۆنترۆڵی چینی کرێکارو دەزگایەکی دەوڵەتی بۆرژوازی و ئامێرێکی سیاسی توندوتیژی بۆرژوازی ئینکار بکات!؟ لەروانگەی چینی کرێکار و کۆمۆنیزمەوە، پەرلەمانی ئەسڵ و عادی، هیچ بایەخێکی نیە! هەردووکیان ئێستا هەمان دەور دەبینن کە سەپاندنی دەسەلاتی دژەشۆڕشی بۆرژوازیە بەسەر چینی کرێکارداو دوورخستنەوەیەتی لە گێڕانی هەرجۆرە رۆڵێکی سیاسی و پێشگرتن بەهەر هەوڵێکی چینی کرێکارە بۆ دامەزراندنی دەسەڵاتی چینایەتی خۆی!
خاڵێکی دیکە کە هاورێ موئەیەد بۆ پشتیوانی بەڵگەکانی خۆی دەیهێنێتەوە، ئەوەیە کە دەڵێ:”.. دوای سەرهەڵدانی شورا کرێکاریەکان لە شۆڕشی ڕوسیا لە ساڵی ١٩٠٥ وەکو شێوازێکی رێکخستنی خەباتی جەماوەری کرێکاری و بەر لەوەش لە چارەکە سەدەیەك دەرکەوتنی کۆمۆنەی پاریس وەکو دیکاتۆریەتی چینی کرێکار…شێوازی پەرلەمانی خەباتکردن بایەخی مێژوویی خۆی لەدەستدا…” لینین رێك بەرامبەر بە بۆچوونێکی هاوشێوەی ئەم بۆچوونەوەی موئەیەد، رەخنە لە کۆمۆنیزمی چەپی ئەرووپی دەگرێ و دەڵێت، پەرلەمان لەرووی مێژووییەوە سەردەمی بەسەرچوە، بەڵام لەڕووی سیاسیەوە بەسەرنەچووە. هەربۆیە تەنانەت لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەردا لەمانگی نۆڤەمبەری ١٩١٧دا، دوای سەرکەوتنی شۆرشی ئۆکتۆبەر و دوای ئەوەی دەسەلاتی سیاسی لەدەستی شوراکان و بەلشەفیەکاندا بوو، لینین و بەلشەفیەکان بەشداری هەڵبژاردن و ئەنجومەنیان کرد تا بەکردەوە چینی کرێکارو جەماوەری زەحمەتکیشی ڕوسیا قانع بکەن کە دەوری سیاسی پەرلەمانی بۆرژوازی بەسەرچووە! وەکو لینین دەڵێت هەر ئەو تاکتیکە رێگای خۆشکرد کە بە ئاسانی ئەنجومەنی دامەزرێنەر هەڵوەشێنینەوە! خودی لینین دوای ئەزمونی کۆمۆنەو دوای ئەزمونی شوراکانی ١٩٠٥ و دوای سەرکەوتنی شۆڕشی ئۆکتۆبەر، هێشتا بەو عەزمەوە کە موئەیەد بەرگری لێدەکات، بەرگری لە بایکۆت ناکات و بگرە لایەنگری بەشداریکردنە لە پەرلەمانە دژە شۆڕش و کۆنەپەرست و ئامێرەکانی دەستی ئیمپریالیزمدا! ئایا دەکرێ کەسێك لینین وەکو پشتیوانی قسە و بۆچوونەکانی بهێنێتەوە کە ڕاست و رەوان دژی بۆچوون و هەڵوێستەکانی لینین بێت! ئایا لینین هەڵەبوو کە دوای ئەوانەش هەر بەرگری لە تاکتیکی بەشداری دەکرد، یان موئەیەد کە بەپێی هەمان بەڵگە باسی بایکۆت دەکات و بەشداریکردن بە خیانەت و هەلپەرستی و سۆشیال- ریفۆرمیزم و برنشتینیزم دەکات!؟ ئایا بەپێی هەمان پێودانگ، لینینیش ناکەوێتە ناو ئەڵقەی سۆشیال- ریفۆرمیستەکانەوە!؟
مەسەلەیەکی دیکە، کە پشتی پێدەبەستێ بۆ هەڵبژاردنی تاکتیکی بایکۆت، ئەوەیە کە رێژەیەکی زۆری خەڵك بایکۆتی پەرلەمان دەکەن. بەڵام لە دۆخێکدا کە بایکۆتی هەڵبژاردن و پەرلەمان و نارەزایەتی جەماوەر لە دەسەلات نەگاتە جموجوڵێکی شۆڕشگێڕانەی جەماوەری و نارەزایەتیەکی سەراسەری، وەکو ئەوەی لینین پێی دەڵێت” هەڵچوونی شۆڕشگێڕانە”، بایکۆت تەنها بیروباوەڕێکی مناڵانەی ڕواڵەتی دەبێت! هەڵبەت کۆنگرەی دووەمی کۆمێنترن لەوەش زیاتر دەڕوات و دەڵێت؛” حزبی کۆمۆنیست لەکاتێكدا وەکو بنەمایەکی گشتی، بەشداریکردن لە هەڵبژاردنە پەرلەمانیەکان و شارەوانیەکان و کارکردن لە پەرلەمانەکان و شارەوانیەکاندا قبوڵ دەکات، دەبێت مەسەلەکە بەرەچاوکردنی ئەو دۆخە تایبەتیە و تایبەتمەندیە جیاکەرەوەکانی دۆخەکەش یەکلابکرێتەوە. بایکۆتی هەڵبژاردن و پەرلەمان، هەروەها دەرچوون لە پەرلەمان دوو مەسەلەی قبوڵکراون بەتایبەتی کاتێك هەلومەرجێك لەئارادابێت کە رێگا بدات ڕاستەوخۆ بەرەو خەباتی چەکداری هەنگاو بنێیت بۆ بەدەستەوەگرتنی دەسەڵات“!
مەرجێکی زۆر سەیر کە هاورێ بۆ ڕەوابوونی بایکۆت ئاماژەی پێدەکات ئەوەیە کە” هەڵبژاردنی ئەمساڵ درێژکراوەی هەڵبژاردنەکانی هێزەکانی دژە شۆڕشی ساڵی ٢٠٢١ە کە راپەڕینی ئۆکتۆبەری سەرکوتکرد و نوقمی کرد لە خوێندا و هەڵبژاردنی ئەوکاتە وەکو تەواوکاری پرۆسەی خەفەکردنی بەڕێوەچوو. بەوجۆرە، پەیوەندی پەرلەمانی ئیستای عێراق بە خەباتی چینایەتی و سیاسیەوە کە لە کۆمەڵگادا بەڕێوەیە، پەیوەندی پووچەڵکردنەوەی خەباتی شۆڕشگێڕانەی جەماوەری زەحمەتکێش و چەوساوەکان و لاوانە.” ئەم لێكدانەوەیەی هاورێ بەراورد بکەن بە بەشداری لینین و بەلشەفیەکان لە دۆمای سێهەمدا، کە تەنها نزیکەی دوای دووساڵ لە سەرکوتی شۆڕشی ١٩٠٥ لەلایەن تزارەوە ئەنجام درا. دوای نزیکەی ٦ ساڵ لە خرۆشانی جەماوەری ٢٠١٩ کە هەموو عێراقیشی نەگرتەوە، دوای نزیکەی ٤ ساڵ بەسەر تێپەڕبوونی هەڵبژاردنی پێشوەختەی دوای خرۆشانی ساڵی ٢٠١٩، هاوڕێ هاتوە بەهەمان بەرواری ئەوکاتە حوکم بەسەر دۆخی سیاسیی ئیستای عێراقدا دەدات و دەڵێت کە هەڵبژاردنی ئێستاش بۆ پووچەڵکردنەوەی خەباتی شۆڕشگێرانەی جەماوەرە! بێگومان هەموو کاتێك بۆرژوازی و دامودەزگاکانی هەوڵ دەدەن خەباتی جەماوەر پووچەڵ بکەنەوە، بەڵام پرسەکە پوچەلکردنەوەی خەبات نیە، مەسەلەکە ئەوەیە کە ئایا ئەو خەباتە لەئاستێکدایە کە گۆڕابێت بۆ نارەزایەتی گشتی و سەراسەری و هەڵچوونی شۆڕشگێرانەو ئامادەیی جەماوەری بۆ کاری شۆڕشگێرانە یان نا!؟ فڕێدانی دەستەواژەی لێڵ و نامەعلوم ناتوانێ هیچ سیاسەتێك روون بکاتەوە!
هاورێ موئەیەد لەناو گێژاوێکی سیاسیدا گیری خواردوە، لەلایەکەوە بایکۆت و بەشداریکردن وەکو تاکتیکی سیاسی حزبی کۆمۆنیستی تەماشادەکات و لەلایەکی دیکەوە، بەهەموو جۆرێك رەتی دەکاتەوەو بەئەنجامگیریەکی سەیر دەگات کە مەگەر خۆی تێبگات مەبەستی چیە؟ ئەو دەڵێت:” بایکۆت و بەشداریکردن لەپەیوەند بە پەرلەمانەوە هەردوکیان تاکتیکی سیاسی موعتەبەرن بۆ بزوتنەوەی کۆمۆنیستی و کرێکاری، دوو مەسەلەی گرنگ کە دەکرێ یەکێکیان ڕەچاوبکرێ لە قۆناغ و هەلومەرجی دیاریکراودا. بێگومان ئەمە ئەوە نەفی ناکاتەوە کە پێشتر ووتمان بەوەی کە دوو پرسی لاوەکین بە بەراورد بە خەباتی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێش و چەوساوەکان لە دەرەوەی پەرلەمان..” لێرەدا هاورێ دروست جێگاورێگای بایکۆت و بەشداریکردن لە هەڵبژاردن و پەرلەماندا دەستنیشان دەکات وەکو دوو تاکتیکی سیاسی موعتەبەر، بەڵام دیسانەوە کێشەیەکی هەیە کە باسی پێگەی ئەو دوو تاکتیکە دەکات بەرامبەر بە خەباتی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێش لە دەرەوەی پەرلەمان، وەکو دەورێکی لاوەکی و پلەدوو.
هەڵبەتە ئەوەی جێگاو رێگای پلەدووی هەیە لە خەباتی چینایەتی کرێکار و جەماوەری زەحمەتکێشدا تاکتیکی بەشداری یان بایکۆت نیە، بەڵکو خودی خەباتی پەرلەمانیە. بزوتنەوەی نارەزایەتی کرێکاری و جەماوەری لاواز یان بەهێزبێت، جێگاورێگای یەکەم و بنەڕەتی هەیە لە ململانێی چینایەتی و لەئەولەویەتی خەباتی کۆمۆنیستەکان و حزبی کۆمۆنیستیدا. بەڵام گرتنەبەری تاکتیکی بەشداری یان بایکۆت بەندە بەو دۆخە سیاسی و ئاستی ناڕەزایەتی گشتی و فەزای شۆڕشگێرانەو ئیمکانی بەشداری کۆمۆنیستەکان و حزبی کۆمۆنیستی، کە تێێدا هەڵبژاردنی پەرلەمانی بەڕێوەدەچێت و کامیان دەتوانێ لەبەرژەوەندی بەهێزکردنی بزوتنەوەی نارەزایەتی کرێکاری و گشتی بێت و خزمەت بە شۆڕش و بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێش بکات!
بەڵام کاتێك دێتە سەر هەڵویست لە پەرلەمان و هەڵبژاردنی عێراق، ئیتر هەموو شتەکان قڵپ دەبنەوەو بەشداریکردن وەکو تاکتیکێکی موعتەبەر بەکردەوە هیچ جێگایەکی نامێنێت لە سیاسەتی کۆمۆنیستەکاندا!: “بایکۆتی پەرلەمانی عێراق لەم قۆناغەدا تاکتیکی سیاسی نیە بەوڕادەیەی کە واقعیەتێکی سیاسی چینایەتی مەوجودە، ئەویش تایبەتە بە چینی کرێکار و جەماوەری هەژارکراو و چەساوەو خەباتی چینایەتی. مەرجی بەکارهێنانی پەرلەمان بۆ مەبەستی شۆڕشگێرانە گرێدراوە بە رادەی گەشەی خەباتی جەماوەری شۆڕشگێڕانە لەدەرەوەی پەرلەمان لەم قۆناغەی عێراقدا؛..”
هاورێ لەم قۆناغەدا ئیتر بایکۆت بە تاکتیکی سیاسی نازانێ، بەڵکو وەکو پرسێکی ناچاری سەیری دەکات! هۆکارەکەشی ئەوەیە کە واقعیەتێکی چینایەتی مەوجودە! مەبەست لەوە چیە؟ بەبڕوای من بەوجۆرەی لە جێگایەکی دیکەدا ئاماژەی پێدەکات، لەبەرئەوەی بەشێکی بەرچاوی خەڵکی عێراق بایکۆتی پەرلەمان دەکەن! هەر بەڕاستی ئەمە شوێنکەوتنی جەماوەر و پۆپۆلیزم نیە!؟ ئایا هەر لەبەرئەوەی بەشێكی جەماوەر بایکۆتی هەڵبژاردن و پەرلەمان دەکەن، ئیتر کۆمۆنیستەکان و حزبی کۆمۆنیستی دەبێت بایکۆتی پەرلەمان بکەن؟ ئایا بەڕاستی ئەوەیە نەریتی لینینی!؟ ئەی ئەو بەشەی دیکەی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێش کە بەشداری دەکەن جێدەهێڵێت بۆ ئەحزابی بۆرژوایی میلیشیایی و کۆنەپەرست!؟ وەکو لەسەرەوە ئاماژەم پێکردوە، ئایا ئەو جەماوەرەی بایکۆت دەکەن لەسەر بنەمای ئامادەییان بۆ ئەنجامدانی کاری شۆشڕشگێڕانە ئەو کارە دەکەن، یان لەسەر بنەمای بێئومێدی و پاسیفیزمی سیاسی!؟ هەڵبەتە من رەخنەم لەو خەڵکە نیە کە بەهەرجۆرێك بایکۆتی هەڵبژاردن و پەرلەمان دەکەن، بەڵام لەدۆخێکی سیاسی وەستاودا و لە نەبوونی هیچ دۆخێکی شۆڕسگێڕانەو هیچ هەڵچوونێکی شۆڕشگێڕانەو هیچ ئاسۆیەکی نزیك بۆ هەڵچوونی شۆڕشگێڕانەئەوکارە دەکەن. بڕیار نیە حزبی سیاسی پێشڕەو شوێن بێئموێدی و لاموبالاتی سیاسی جەماوەر بکەوێت. دەبێت ڕابەریان بکات بۆ بردنەسەری ئامادەییەکانیان بۆ ئەنجامدانی کاری شۆڕشگێڕانە. تەنانەت ئەگەر وەکو بڕیارنامەکەی کۆمێنترن دەڵێت، ئەگەر لەناو پەرلەمانیشدا بوویت، بەڵام جەماوەر دەستی برد بۆ کاری شۆڕشگێڕانە و ناڕەزایەتی گشتی، دەبێ نوێنەرانی کۆمۆنیستی بچنەناو جەماوەرەوەو ئامادەبن بۆ ڕابەری و ئەنجامدانی کاری ناکۆك بە یاساکانی پەرلەمان و لەکاتی پێویستیشدا دەبێ بێنەدەرەوە لە پەرلەمان! ئەمە تاکتیکی سیاسی دروستە، نەوەك ئەوەی هاورێ موئەیەد دەڵێت، بایکۆت بوە بە واقعیەتی خەباتی چینایەتی لەئێستای عێراقدا و بەو دەستەواژەیە خۆی لە هەموو بەرپرسیارێتیەکەی جدی بەرامبەر بە چینی کرێکار و شۆڕشی کرێکاری بێبەری دەکات!
بەپێچەوانەی ئەوەی کە هاورێ دەڵێت:”.. خودی رێبازی لینین بەبڕاوی من سیاسەتی بایکۆت لە عێراقدا ڕەچاودەکات لە پەیوەند بە پێویستیەکانی بەرەوپێشبردنی هێزەکانی شۆڕشی پرۆلیتاریا لە عێراقدا و بەهێزکردنی خەباتی سیاسی چینایەتی پرۆلیتاریا نەك بەشداریکردن لە پەرلەمانێکی بۆرژوازی ریسوا و مۆنۆپۆڵكراو لەلایەن هێزە میلیشاییە نەتەوەپەرست و ئیسلامیەکانەوە کە پشتیان بە دەستێوەردانی هێزە هەرێمی و جیهانیەکان بەستوە، پەرلەمانی هێزەکانی دژە شۆڕش کە ڕاپەڕینی ئۆکتۆبەری لەخوێن هەڵکێشا”، ئەو دۆخەی ئێستای عێراق تاکتیکی بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا دەخوازێ بەپێی نەریتی سیاسی لینین. باسەکە لەسەر دۆخی ئێستایەو رەنگە ساڵێکی دیکەو بگرە چەند مانگی داهاتوو دۆخی سیاسی بەجۆرێك بگۆڕێت کە تاکتیکی بەشداریکردن ئیتر هیچ مانایەکی نەمێنێ. بەڵام ئەو پێناسەیەی کە بۆ پەرلەمانی عێراق دەیکات، لەگەڵ پەرلەمانیەکانی روسیادا کە لینین و بەلشەفیەکان بەشدارییان تێداکرد بەراورد بکەن، ئایا تزار فریشتەبوو لەچاو ئەم دەسەڵاتە میلیشییایەی ئێستادا؟ ئایا لە ساڵی ١٩٠٥دا، تەنها دوو ساڵ بەر لە دۆمای سێهەم کە بەلشەفیەکان تێدا بەشداربوون، هەزاران کەس لەلایەن تزارەوە کۆمەڵکوژ نەکران کاتێك قەشە گابۆن بە ڕابەری هەزاران کەس سکالای بردە بەردەم کۆشکی تزار و داوای لێکرد کە میهرەبانیەك بەرامبەر بە جەماوەری کرێکار و چەوساوەی ڕوسیا بنوێنێ!؟ چ نزیکایەتیەك هەیە لە نێوان نەریتی لینین و ئەو بۆچوونەی هاوڕی موئەیەد!؟
بێڕێزیکردن یان رەخنەی سیاسی!؟
لە کۆتاییدا مەسەلەیەکی دیکە دەهێنێت ئاماژەیەکی پێبکەین، ئەویش ئەوەیە کە هاورێ موئەیەد نیگەرانی شەخسی لە رەخنەکانی هاورێ رێبوار ئەحمەد هەیە کاتێك باسی هەڵوێستی چەپ دەکات بەرامبەر بە پرسی بەشداریکردن لە هەڵبژاردن و پەرلەمان و مەسەلەی بێدەخالەتگەری سیاسیان لە پرس و روداو و مەسەلە سیاسیەکانی کۆمەڵگا، وە وەکو سوکایەتیکردن بە خۆیان و خەبات و قوربانیەکانیان تەماشای دەکات و بەوهۆیەشەوە بە نامارکسی و خزمەتکاری بۆرژوازی و هەڵگری نەریتی رەوتە سیاسیە بۆرژوایی و ناسیۆنالیستەکان ناویدەبات.: “.. لەرەوتی وەڵامدانەوەی بە مارکسیستە شۆڕشگێڕەکان و کۆمۆنیستە رەخنەگرەکان لەهەردوو حزب چەندینجار سوکایەتیان پێدەکات و بەشێوەیەکی ناهاوڕێیانە رۆڵ و خەبات و قوربانیەکانیان بە کەم دەگرێت بەبێ ئەوەی هیچ حسابێکیان بۆبکات…” هەروەها دەڵیت:” بەم شێوازەی و بەمجۆرە گفتوگۆکردنە کە مۆرکێکی نەریتی رەوتە سیاسیە بۆرژاواییەکانی بەسەردا زاڵە، نەك خاڵێکی ئەرێنی بۆ مێژووی خەباتگێڕانەی خۆی تۆمار ناکات، بەڵکو خزمەتێکی خۆڕایی پێشکەش بە بۆرژوازی و حزبەکانی دەکات کە بەردەوام بانگەشەی دژە کۆمۆنیستی دەکەن..” ‘” نەك هەرئەوە بەڵکو سنوری رێزگرتنیان تێدەپەڕێنێت و پێیان دەڵێت کە کۆمۆنیستەکان ” بەزۆریش لە حەشارگەکەیان نایەنە دەرەوە” بۆئەوەی سوود لەو دۆخی ئازادی سیاسیە ببینن کەهەیە…”
سەرەتا دەبێت ئەوە بڵێم کە هاورێ رێبوار ئەحمەد رووی دەمی لە هیچ کەسێکی دیارکراو و موشەخەس نیە، بەڵکو رووی لە نەریتێکی سیاسیە کە ئەو نەریتە بەسەر چەپی غەیرەکرێکاریدا زاڵەو بزوتنەوەی ئێمەش بۆ ساڵانێك بەدەست ئەو نەریت و شێوەکارو هەڵسورانەوە نالاندویەتی. رەخنەگرتنی ڕاشکاو و بوێرانە لەو نەریتە غەیرە کرێکاریە کە خۆی لەناو بزوتنەوەی کۆمۆنیستیدا حەشارداوە، خاڵی پێشرەوی و بەهێزبوونی کۆمۆنیزمە نەك لاوازکردنی و خزمەتکردن بە بۆرژوازی. ئەوە نەرتی مارکسیزمە کە دەبێ بە بوێریەوە رەخنە لە هەلەکانمان بگرین، بۆئەوەی ئەزمونیان لێوەربگرین و بڕیارە دروستەکان بدەین! بە قسەی مارکس، بزوتنەوەی ئێمە کاتێك دەست لەسەر زەوی دادەنێت، بۆئەوەیە کە خۆی ئامادە بکات بۆ بازدان! بەڵام هاورێ موئەیەد کە دەیەوێ ئەو نەریتە چەپە غەیرە کرێکاریە پیرۆز بکات و بیهێڵێتەوە، رەخنەکانی ئێمە بە سوکایەتی بە خەبات و مێژووی سیاسی خۆی و باقی بەناو مارکسیستە شۆڕشگێڕەکان و کۆمۆنیستەکان دادەنێت!
ئەو قسانەی هاورێ رێبوار ئەحمەد، کە هاورێ موئەیەد بەورادەیە لێی نیگەرانە و بە بەزاندنی سنوری رێزو و خزمەتکاری بۆ بۆرژوازی و نەریتی کوردایەتی ناوزەدەی دەکات، بەوجۆرەیە:” ئێمە لە عێراق دروست لەگەل ئەم واقعە بەرەورویین، چەپ لەجیاتی ئەوەی کەڵک وەرگرێت لەو فەزا سیاسیە کراوەیە کە لەجەرگەی ڕوداو و ئاڵوگۆڕەکان و بەرامبەرکێی ئەم چەند دەهەی دوای چونەدەرەوەی بەعس لە کوردستان و پاشان بە ڕوخانی ئەم ڕژێمە لە ئاستی عێراقدا پێکهاتوە، هەمیشە وای نیشان دەدات کە فەزایەکی سەرکوت و داپلۆسینی ئەوتۆ بەرقەرارە کە چەپەکان ناتوانن سەر دەربهێنن، ئەگینا لەگەڵ تیرۆر و مەترسی مەرگ بەرەورو دەبن. ..”
تێبینی: هەموو ئەوانەی هێڵی تەئیکدیان بەژێردا هاتوە هی ئێمەن.
* ئێدوارد بێرنشتاین سیاسەتمەدارێکی سۆسیال دیموکراتی ئەڵمانی و ڕابەری پارتی سۆسیال دیموکرات (SPD) بوو. دژی هێڵی مارکس بوو سەبارەت بە هێنانەدی سۆشیالیزم لەڕێگای شۆرشەوە. بڕوای بە ریفۆرم و پەرلەمان هەبوو بۆ گەیشتن بە سۆشیالیزم!
