hkkurdistan.org
توانا محەمەد نوری
کاتێک باس لە دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی دەکرێت لە هەرێمی کوردستان، هەندێک پێیانوایە کە ململانێیەکی ڕاستەقینە لەنێوان دوو بەرەی جیاوازدا هەیە. بەڵام ئەگەر بە وردی لە ناوەڕۆکی ئەم کێبڕکێیە بڕوانین، دەبینین ئەوەی ناوی نراوە ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی، تەنها بەشێکە لە خودی سیستەمەکە و ئەرکەکەی زیاتر فریودانی جەماوەرە نەک گۆڕانکاری بنەڕەتی. ئەم دابەشکارییە بۆ “حکومەت” و “ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی” تەنها ڕووکارێکی نمایشکارییە بۆ شاردنەوەی ئەو ڕاستییە تاڵەی کە هەردوولا لە یەک سەرچاوەوە ئاو دەخۆنەوە.
لەڕاستیدا، ئەوەی لە کوردستان پێی دەوترێت ئۆپۆزیسیۆن، ئۆپۆزیسیۆنی سیاسی ناو هەمان خانەوادەی بۆرژوازی کوردە کە هیچ جیاوازییەکی جەوهەری لەگەڵ دەسەڵاتدا نییە. هەردوولا نوێنەرایەتی یەک چین و یەک بەرژەوەندی ئابووری دەکەن. ئەوان لەسەر بنەمای پاراستنی موڵکایەتی تایبەت، بازاڕی ئازاد و چەوساندنەوەی هێزی کار کۆکن. ململانێکەیان تەنها لەسەر ئەوەیە کێ لەسەر کورسییەکە دابنیشێت و کێ پشکی شێری لە داهات و نەوتی ئەم وڵاتە بەربکەوێت، نەک ئەوەی چۆن ژیانی خەڵک بەرەو باشتر بگۆڕن. بۆ نموونە، کاتێک دەسەڵاتدارانی کەرتی ئابووری، زەوییە گشتییەکانی کوردستان و کەرتی نیشتەجێبوون مۆنۆپۆل دەکەن و دەیکەنە پڕۆژەی وەبەرهێنانی گرانبەها، هێزە ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییەکان نەک دژی ئەم جۆرە لە سەرمایەدارییە مۆنۆپۆلخوازە ناوەستنەوە و داوای باجی قورس لەسەر کۆمپانیا گەورەکان ناکەن، بەڵکو زۆرجار کۆمپانیا و وەبەرهێنەرانی نزیک لە خۆیان بەشدارن لەم بازاڕە قازانجخوازەدا و کێشەکەیان تەنها لەسەر ئەوەیە کە بۆچی پشکی شایستەیان لە مۆڵەتەکان و وەرگرتنی زەوییە ستراتیژییەکان پێ نەدراوە.
چەمکی ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی لەم سیستەمەدا وەک “پەرژینێکی دڵنیایی” (صمام أمان) کار دەکات. کاتێک تووڕەیی خەڵک دەگاتە ئەوپەڕی و بێزاری لە دەسەڵات زیاد دەکات، ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییی بۆرژوایی دێتە پێشەوە بۆئەوەی ئەو تووڕەییە ڕێکبخاتەوە و بیخاتە ناو قاڵبێکی بێوەی وەک هەڵبژاردن یان گردبوونەوەی سنووردار. کارەکەی ئەوەیە ڕێگری بکات لەوەی خەڵک بیر لە گۆڕینی ڕیشەیی سیستەمەکە بکەنەوە، و پێیان بڵێت کە تەنها بە گۆڕینی چەند دەموچاوێک هەموو شتێک چاک دەبێت. ئەم واقیعە لە خۆپیشاندانەکانی ساڵانی ڕابردوودا (بۆ نموونە ڕووداوەکانی ١٧ی شوبات و ناڕەزایەتییەکانی دواتر) بە ڕوونی بینرا، کاتێک شەپۆلی تووڕەیی شەقام بە ئاڕاستەی سندوقەکانی دەنگدان و دروشمی چاکسازیی یاسایی لە ناو پەرلەماندا قەتیس کرا، لە جیاتی ئەوەی ببێتە هۆی گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە بنەماکانی بەڕێوەبردندا.
ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییی لە کوردستان بووەتە ئامرازێک بۆ شەرعییەت دان بەو سیستەمەی کە هەیە. بە بوونی ئەوان، دەسەڵات دەتوانێت بە جیهان بڵێت کە “دیموکراسی” لێرە هەیە و دەنگی جیاواز دەبیسترێت. بەڵام ئەم دەنگە جیاوازە تەنها لە دەنگەدەنگ تێپەڕ نابێت و هیچ کات ناچێتە سەر تێکدانی ئەو بنەما ئابووری و سیاسییانەی کە خەڵکیان هەژار کردووە. ئەوان تەنها ڕەخنەی شێوازی بەڕێوەبردن دەگرن، نەک خودی سیستەمە چەوسێنەرەکە. ئامارە نافەرمییەکان و ڕاپۆرتە ئابوورییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕێژەی هەژاری لە هەندێک ناوچەی هەرێم گەیشتووەتە نزیکەی ٪١٥ بۆ ٪٢٠، لە کاتێکدا کەرتی تایبەت کە لەلایەن کۆمپانیا سێبەرەکانی حیزبەکانی دەسەڵات و سەرمایەدارانی نزیک لە ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییی بۆرژواییەوە کۆنترۆڵ کراوە، پشکی شێری سەروەتی وڵات (زیاتر لە ٪٨٠)ی لە دەستدا کورتبووەتەوە و هێزە پەرلەمانییەکانیش نەیانتوانیوە تەنها یەک یاسای کار بۆ پاراستنی مافی کرێکاران جێبەجێ بکەن.
ئەگەر سەیری مێژووی ئەم چەند ساڵەی ڕابردوو بکەین، دەبینین هەرکاتێک لایەنێکی ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییی بۆرژوایی گەیشتووەتە دەسەڵات یان پشکی پێدراوە، بووەتە کۆپییەکی تری هەمان ئەو دەسەڵاتەی کە پێشتر ڕەخنەی لێدەگرت. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە کێشەکە لە کەسەکاندا نییە، بەڵکو لەو چوارچێوەیەدایە کە هەموویان تێیدا کار دەکەن. ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییی بۆرژوایی تەنها “یەدەگی” دەسەڵاتە بۆ ڕۆژە سەختەکان، تا کاتێک یاریزانە سەرەکییەکان ماندوو دەبن، ئەمان شوێنیان بگرنەوە بەهەمان یاسای یارییەکە. نموونەی هەرە دیاری ئەم حاڵەتە، بەشداریکردنی بزووتنەوەی گۆڕان بوو لە کابینەکانی پێشووی حکومەتدا دوای ساڵانێک لە ململانێی توند، کە تێیدا نەک هەر نەتوانرا پێکهاتەی وەزارەتە سیادییەکان و داهاتی گشتی شەفاف بکرێت، بەڵکو خودی وەزیر و بەرپرسانی ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییی بۆرژوایی دوێنێ بوونە بەشێک لە پاساوھێنانەوە بۆ پاشەکەوتی مووچە و قەیرانە داراییەکان.
فریودانی خەڵک لەوەدایە کە وا نیشان دەدرێت ململانێکە لە نێوان “خراپ” و “باش“دایە. بەڵام لە ڕاستیدا ململانێکە لەنێوان باڵی جیاوازی یەک چیندایە کە کێبڕکێیانە لەسەر تالانکردنی سامانی گشتی. کاتێک ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی باس لە “چاکسازی” دەکات، مەبەستی چاککردنی سیستەمەکەیە بۆئەوەی تەمەنی درێژتر بێت، نەک بۆئەوەی کۆتایی بەو نایەکسانییە بهێنێت کە کرێکار و زەحمەتکێشی تێدا دەچەوسێنرێتەوە. ئەم کێبڕکێیە تەنها لەسەر دابەشکردنی پۆستە باڵاکانە؛ بەپێی ئامارەکان، تەنها لە پەرلەمانی کوردستاندا، بەشێکی زۆری پەرلەمانتارانی پێشووی ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی ئێستا هاوشێوەی پەرلەمانتارانی دەسەڵات، مووچەی خانەنشینیی پلە تایبەت وەردەگرن کە مانگانە چەندین ملیۆن دینارە، لەکاتێکدا مووچەی بنەڕەتیی فەرمانبەرێکی ئاسایی یان کرێکارێک لە نێوان ٣٠٠ بۆ ٥٠٠ هەزار دیناردایە.
ئەم ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییە هەمیشە هەوڵ دەدات خەڵک لە چاوەڕوانیدا بهێڵێتەوە. هەمیشە دەڵێن “وەرزێکی تر“، “هەڵبژاردنێکی تر” یان “هەلومەرجێکی تر” هەموو شتێک دەگۆڕێت. ئەم چاوەڕوانییە کوشندەیە ڕێگایەکی زیرەکانەیە بۆئەوەی ئیرادەی ڕاستەقینەی جەماوەر بۆ گۆڕانکاریی جدی سست بکەن و خەڵک بکەنە تەماشاچی یارییە سیاسییەکانی ناو پەرلەمان و کۆبوونەوەکان. سەیرکەن لەماوەی چەند خولی ڕابردووی هەڵبژاردنەکاندا، ڕێژەی بایکۆت و بەشدارینەکردنی هاوڵاتیان لە دەنگداندا گەیشتە سەرووی ٪٦٠ لە هەندێک ناوچەدا، ئەمەش بەڵگەیەکە لەسەر ئەوەی جەماوەر لەم یارییە تێگەیشتووە، بەڵام ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییی هێشتاش هەڵبژاردن و خەباتی پەرلەمانی بەشێوازێکی تاقانەو گونجاو بۆ گۆڕانکاری لەژنای خەڵکدا دەرخواردی جەماوەر دەدەن!
جگە لەوەش، ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی لە کوردستاندا زۆرترین سوود لە هەستی نەتەوەیی و ئایینی و دروشمی بریقەدار وەردەگرێت بۆ شاردنەوەی ناسنامە چینایەتییەکەی خۆی. ئەوان نایانەوێت خەڵک بزانن کە کێشەی سەرەکی ئەوە نییە کێ کوردپەروەرترە یان کێ پاکترە، بەڵکو کێشەکە لەو پێکهاتە ئابوورییەدایە کە سەروەت و سامانی وڵاتی لە دەستی کەمینەیەکدا قەتیس کردووە و زۆرینەی خەڵکیشی ناچار بە کێشمەکێشی نانی ڕۆژانە کردووە. هێزە ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییە ئیسلامی و نەتەوەییەکان هەمیشە لەکاتی بانگەشەدا دروشمی “دادپەروەری عومەری” یان “نیشتمانی پاک” بەرز دەکەنەوە، بەڵام لە پشت پەردەوە، سەرکردەکانیان خاوەنی پشکن لە کۆمپانیا گەورەکانی کەرتی تەندروستی، دەرمان و زانکۆ تایبەتەکان، کە ڕۆژانە بە نرخێکی گران بارقورسی بۆ سەر شانی هاوڵاتیانی کەمدەرامەت دروست دەکەن.
بۆیە دەتوانین بڵێین ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی لە کوردستاندا نەک هەر چارەسەر نییە، بەڵکو بەشێکە لە کێشەکە. ئەوان وەک دەمامکێک وان بۆ ڕووخساری ڕاستەقینەی دەسەڵات. کاتێک خەڵک لە ڕووخسارە ئەسڵییەکە دەترسن یان لێی بێزار دەبن، ئەم دەمامکە نیشانی خەڵک دەدرێت تا کەمێک ئارام ببنەوە. ئەمە فێڵێکی گەورەی سیاسییە بۆ ئەوەی بازنەی دەسەڵاتی سەرمایە و حزبهکان هەمیشە بە داخراوی بمێنێتەوە.
لەکۆتاییدا، ڕزگاریی ڕاستەقینەی خەڵک لە تێپەڕاندنی ئەم کایە فێڵاوییەی نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی دەست پێدەکات. تا ئەو کاتەی خەڵک بڕوایان وابێت کە فریادڕەسێک لە ناو ئەم ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژواییە کارتۆنییانەدا هەیە، بارودۆخەکە وەک خۆی دەمێنێتەوە. گۆڕانکاریی ڕاستەقینە تەنها کاتێک ڕوودەدات کە جەماوەر متمانە بە هێزی خۆیان بکەن و تێبگەن کە دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی دوو ڕووی یەک دراون و تەنها بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆیان دروست کراون.
